İş kazası dosyalarında zaman iki farklı hızda akar. Bir yanda işverenin ve sağlık kuruluşunun bildirim ödevleri gün hesabıyla işler; diğer yanda tazminat talepleri yıllarla ölçülen zamanaşımına tabidir. Bu iki hızın karıştırılması, tazminat hakkı dururken kaza kaydının hiç oluşmaması gibi telafisi zor sonuçlara yol açar.
İlk Günlerde Yapılması Gerekenler
6331 ve 5510 sayılı Kanunlar kapsamında işveren, iş kazasını kaza tarihinden sonraki üç iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumu'na bildirmekle yükümlüdür. Bildirim yapılmamışsa işçi ya da hak sahipleri kendileri başvurarak kaza tespitinin yapılmasını isteyebilir. Aynı günlerde kolluk ve savcılık tutanakları, iş yeri kaza raporu, tanık isim listesi ve varsa kamera kaydı talebi eş zamanlı yürütülmelidir; kamera kayıtları çoğu iş yerinde kısa sürede kendiliğinden silinir.
Bir Aylık Sürenin Devreye Girdiği Hâller
Kazadan sonra iş sözleşmesi feshedilen işçi için ayrı ve çok daha kısa bir takvim başlar. 4857 sayılı Kanun kapsamında iş güvencesi hükümlerinden yararlanan işçinin, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurması gerekir; bu hak düşürücü süre kaçırıldığında işe iade talebi esasa girilmeden reddedilir. Buna karşılık iş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat davaları, 7036 sayılı Kanun'da dava şartı arabuluculuk kapsamı dışında tutulmuştur. Yani aynı olaydan doğan iki talep, birbirinden bağımsız usul rejimlerine tabidir.
Uzlaşma Görüşmesinin Riski
- İbraname ya da makbuz başlıklı belgenin gerçekte tazminat feragati içermesi
- Maluliyet oranı kesinleşmeden yapılan sulh nedeniyle sonradan artan zararın talep edilememesi
- Ödenen tutarın SGK gelirlerinden mahsup edilecek kısmının hesaba katılmaması
- Destekten yoksun kalma alacağının hak sahibi çocuklar bakımından ayrıca değerlendirilmemesi
Delil ve Rapor Takvimini Hizalamak
İş kazası dosyalarının belirleyici unsuru kusur oranı ve maluliyet raporudur. Bu nedenle sağlık kurulu süreci ile dava takvimi birlikte planlanmalıdır. Tedavi devam ederken açılan davada, zararın kesinleşmemiş olması nedeniyle taleplerin belirsiz alacak biçiminde kurulup kurulmayacağı baştan değerlendirilmelidir. Eğitim kayıtları, risk değerlendirmesi, kişisel koruyucu donanım tutanakları ve periyodik bakım belgeleri, kusur incelemesinde işverenin savunmasını doğrudan etkiler.
Ceza ve Hukuk Dosyalarının Etkileşimi
Ölümlü veya ağır yaralanmalı kazalarda yürüyen ceza soruşturması, hukuk dosyası için hem delil kaynağıdır hem de zamanaşımı bakımından sonuç doğurabilir. Bilirkişi kusur raporunun ceza dosyasından temini, hukuk dosyasında zaman ve masraf kazandırır.
Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirmedir; kaza mekanizması, sigortalılık türü ve fesih olup olmadığı süreleri değiştirir. Kaza sonrası ilk hafta içinde dosyanızı bir avukatla birlikte gözden geçirmeniz önerilir.