İş kazası dosyaları iki ayrı hattan ilerler: bir yanda sosyal güvenlik mevzuatından doğan gelir ve yardımlar, diğer yanda işverene karşı ileri sürülen tazminat ve fesihten doğan alacaklar. Kıdem hesabının bu iki hattın hangisine bağlandığı çoğu zaman gözden kaçar ve alacak, hesaplanabilir hâle geldiğinde zamanaşımı sınırına dayanmış olur.
Kaza Anından İtibaren Kayda Geçmesi Gerekenler
İşverenin kazayı Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirmesi kanuni bir yükümlülüktür ve bildirimin yapılıp yapılmadığı dosyanın ilk kritik verisidir. Bildirim yoksa veya olay iş kazası olarak nitelendirilmemişse, önce tespit sorununun çözülmesi gerekir; tazminat hesabı bundan sonra anlam kazanır. Kolluk tutanağı, iş yeri kaza raporu, tanık listesi ve olay yerine ait görüntü kayıtları ilk günlerde toplanmazsa sonradan tamamlanması güçleşir.
Kıdem Hesabında Sık Yapılan Dört Hata
- Giydirilmiş ücret yerine çıplak ücret esas alınması; yol, yemek ve düzenli ikramiyelerin hesap dışı bırakılması.
- Kaza sonrası rapor ve istirahat sürelerinin hizmet süresinden düşülmesi.
- Aynı işverene ait farklı şirketlerdeki çalışmanın birleştirilmemesi.
- Kıdem tazminatı tavanının hesaba yansıtılmaması.
Sürelerin Birbirinden Ayrılması
Kıdem ve ihbar tazminatı gibi fesihten doğan alacaklar ile maddi ve manevi tazminat talepleri aynı zamanaşımına tabi değildir. Bedensel zarara dayanan tazminat talepleri bakımından zararın ve sorumlunun öğrenilmesi ölçütü öne çıkarken, fesihten doğan alacaklarda başlangıç noktası fesih tarihidir. Bu ayrımın tabloya dökülmemesi, bir talep zamanında ileri sürülürken diğerinin süresiz kalmasına yol açar.
Arabuluculuk Basamağı
İşçilik alacaklarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Buna karşılık iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemleri bu zorunluluğun dışında tutulmuştur. Talepler tek dilekçede birleştirileceğinde, hangi kalemin arabuluculuk basamağından geçmesi gerektiği baştan belirlenmelidir; aksi hâlde usulden ret riski doğar.
Kusur ve Hesap Raporunu Yönlendirmek
Dosyanın sonucunu genellikle iki rapor belirler: kusur dağılımına ilişkin bilirkişi raporu ve tazminat hesap raporu. İş güvenliği eğitim kayıtları, risk değerlendirme belgesi, kişisel koruyucu donanım teslim tutanakları ve periyodik bakım kayıtları sunulmadığında kusur oranı çoğu kez varsayımlara dayanır. Rapora itiraz ederken genel bir memnuniyetsizlik yerine, hangi belgenin hangi orana etki ettiği tek tek gösterilmelidir.
Takvim Kurmanın Pratik Yolu
- Kaza tarihi, bildirim tarihi, rapor bitiş tarihi ve fesih tarihi tek tabloya yazılır.
- Her talep kalemi için ayrı zamanaşımı sonu işaretlenir.
- Kurum işlemlerine karşı başvuru süreleri ayrı satırda izlenir.
- Belge toplama işi, dava takviminden en az iki ay önce bitirilir.
Bu metin yol gösterici bir çerçeve sunar; sürekli iş göremezlik oranı, kusur dağılımı ve ücret yapısı gibi değişkenler sonucu doğrudan etkiler. Hesabınızı kesinleştirmeden önce belgelerinizle birlikte bireysel bir değerlendirme yaptırmanız önerilir.