İş ilişkisi sona erdiğinde işçinin önünde birbirinden farklı iki takvim vardır: feshe bağlı kısa süreler ve alacaklara ilişkin uzun zamanaşımı süreleri. Bu iki takvimin karıştırılması, en güçlü dosyanın bile en baştan kaybedilmesine yol açabilir.
Bir Aylık Süre Hangi Talep İçindir?
Feshin geçersizliği ve işe iade talebi, iş güvencesi kapsamındaki işçi bakımından fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulmasını gerektirir. Bu süre hak düşürücüdür ve kaçırıldığında işe iade yolu tamamen kapanır. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılması gerekir. Buna karşılık kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla çalışma ve yıllık izin alacakları bir aylık süreye değil, kendi zamanaşımı sürelerine tabidir.
Arabuluculuk Dava Şartıdır, Formalite Değildir
- İşçi ve işveren alacakları ile işe iade taleplerinde arabulucuya başvurulmadan açılan dava, esasa girilmeden usulden reddedilir.
- Başvurunun doğru işveren tüzel kişiliğine yöneltilmesi gerekir; alt işveren-asıl işveren ilişkisinde taraflardan birinin atlanması, o taraf yönünden dava şartının gerçekleşmemesi sonucunu doğurur.
- Anlaşma tutanağında hangi alacak kalemlerinin kapsandığı açıkça yazılmalıdır; genel ibra ifadeleri sonradan dava edilebilecek kalemleri de kapatabilir.
- İş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat talepleri, arabuluculuk dava şartının kapsamı dışındadır.
Yetki: Sözleşmeye Konulan Kayıt Geçersizdir
7036 sayılı kanun, iş mahkemelerinde yetkiyi kesin biçimde düzenlemiştir. Dava, davalı işverenin yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer mahkemesinde açılır. İş sözleşmesine konulan farklı bir yetki kaydı geçerli sayılmaz. Birden çok işveren varsa, herhangi birinin yerleşim yeri mahkemesi tercih edilebilir. Yanlış yerde açılan dava reddedilmese de gönderme kararı ile geçen süre, kısa süreli işe iade dosyalarında ciddi gecikme yaratır.
SGK Boyutu Ayrı Bir Hattır
Hizmet tespiti, prim gün sayısının eksik bildirilmesi veya işten çıkış kodunun yanlış girilmesi gibi konular 5510 kapsamında değerlendirilir ve kurumun davaya dahil edilmesini gerektirebilir. İşçilik alacakları davasında verilen karar, kendiliğinden SGK kayıtlarını düzeltmez.
Dosya Hazırlarken
- Fesih bildiriminin tebliğ tarihi ve şekli belgelenir.
- Ücret bordroları, banka ödemeleri ve puantaj kayıtları aylar bazında eşleştirilir.
- Fazla çalışma iddiası için tanık dışında yazılı veya elektronik kayıt aranır.
- 6331 kapsamındaki iş sağlığı ve güvenliği kayıtları, iş kazası dosyalarında ayrıca istenir.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Sürelerin kısalığı nedeniyle, fesih bildirimini aldığınız gün hukuki değerlendirme almanız en güvenli yoldur.