Mobbing iddiası, tek bir dilekçeyle çözülebilecek bir uyuşmazlık değildir. İşçinin talebi çoğu zaman aynı anda hem bir tazminat davasını, hem kıdem hesabına ilişkin bir alacak tartışmasını, hem de idari veya cezai bir şikayet hattını ilgilendirir. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı Kanunlar ekseninde bu rehber, bu hatların birbirine karışmasını önlemeye odaklanır.
Dört Ayrı Hat, Dört Ayrı Muhatap
- İşçilik alacakları ve tazminat: iş mahkemesi; dava öncesi arabuluculuk kural olarak dava şartıdır.
- Hizmet süresi ve prim tartışması: 5510 sayılı Kanun kapsamında kurumun kayıtları esas alınır; kayıt dışı süre iddiası ayrı bir tespit talebini gerektirir.
- İş sağlığı ve güvenliği boyutu: 6331 sayılı Kanun kapsamındaki yükümlülük ihlalleri idari denetimin konusudur.
- Suç oluşturan davranışlar: tehdit, hakaret gibi fiiller bakımından muhatap Cumhuriyet başsavcılığıdır.
Bu hatlardan birinde alınan sonuç diğerini kendiliğinden çözmez; ancak biri diğeri için delil üretebilir. Bu nedenle sıralama bilinçli kurulmalıdır.
Arabuluculuk Kapsamı Yanlış Anlaşılmasın
7036 sayılı Kanun uyarınca işçilik alacakları ve işe iade talepleri için arabuluculuğa başvurulmadan dava açılamaz. Buna karşılık iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri bu zorunluluğun dışında tutulmuştur. Mobbing iddiası hangi başlık altında ileri sürüldüğüne göre farklı değerlendirilebildiğinden, talebin nitelendirmesi arabuluculuk adımından önce yapılmalıdır. Arabuluculuk tutanağının hangi alacak kalemlerini kapsadığı da ayrıca kontrol edilmelidir; tutanakta yer almayan bir kalem için dava usulden reddedilebilir.
Yetkili Mahkeme Sözleşmeyle Değiştirilemez
İş uyuşmazlıklarında yetki, davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri ile işin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesine bağlanmıştır. Bu kural işçi aleyhine sözleşmeyle değiştirilemez. İş sözleşmesindeki merkez adresine dayalı yetki kayıtları bu nedenle çoğu zaman sonuç doğurmaz; işçinin fiilen çalıştığı yer mahkemesinde dava açması mümkündür.
Kıdem Hesabını Belgeleyen Üçlü
Kıdem hesabının tartışmasız kurulabilmesi için üç kaynak birlikte derlenmelidir: kurum hizmet dökümü, banka hesap hareketleri üzerinden ücret ödemeleri ve bordrolar. Bu üçlü arasında uyumsuzluk varsa fark, hesaplamanın merkezine yerleşir. Giydirilmiş ücrete dahil edilecek yol, yemek ve düzenli ikramiye gibi kalemler ayrıca belgelenmelidir. İhbar ve yıllık izin alacakları da aynı ücret tabanından hesaplandığı için, tabanın doğru kurulması tüm kalemleri etkiler.
Mobbing İddiasında Delil Düzeni
Mobbing, tek bir olayla değil süreklilik gösteren bir örüntüyle ispatlanır. Bu nedenle deliller tarih sırasına dizilmiş bir kronoloji halinde sunulmalıdır: görev değişiklikleri, yazışmalar, performans değerlendirmeleri, izin ve rapor kayıtları, tanık beyanları. Dağınık ekler halinde sunulan aynı belgeler, örüntüyü göstermediği için ikna edici olmaz.
Kapanış
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Mobbing ve kıdem uyuşmazlıklarında fesih biçimi, fesih tarihi ve bildirim yöntemi sonucu doğrudan etkilediğinden, istifa veya fesih adımından önce hukuki görüş alınması özellikle önemlidir.