İş sözleşmesinin feshinden sonra açılacak dosyada sıralama katıdır: önce arabuluculuk, sonra dava. 4857 ve 7036 sayılı Kanunlar bu düzeni kurarken, 5510 sayılı Kanun kapsamındaki uyuşmazlıklar ile 6331 sayılı Kanuna dayanan iş sağlığı ve güvenliği iddiaları farklı muhataplar üretir. Sıra bozulduğunda dava esasa girilmeden reddedilir.
Arabuluculuk Başvurusunda Süre
İşe iade talebi bakımından, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren kanunda öngörülen kısa süre içinde arabulucuya başvurulması gerekir. Bu süre hak düşürücü niteliktedir ve kaçırıldığında talep sonuç doğurmaz. Kıdem ve ihbar tazminatı gibi alacaklar bakımından da arabuluculuk dava şartıdır; ancak bunların süresi zamanaşımı hükümlerine göre hesaplanır. İki takvimin karıştırılması, işe iade talebini kaybederken alacak davasının sürdüğü sonucunu doğurabilir.
Yetkili İş Mahkemesi
- Kural olarak davalı işverenin yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.
- İşin yapıldığı yer mahkemesi de yetkili kılınmıştır; işçi bu seçenekler arasından tercih yapabilir.
- İş uyuşmazlıklarında yetki sözleşmesiyle bu kuralın değiştirilmesi mümkün değildir.
- Arabuluculuk başvurusunun da yetkili yerdeki büroya yapılması gerekir; yetkisiz büroya yapılan başvuru itiraz konusu olabilir.
Kıdem Hesabında Tartışma Çıkaran Kalemler
- Giydirilmiş ücretin belirlenmesi: yol, yemek ve düzenli ikramiyelerin dâhil edilip edilmeyeceği.
- Fasılalı çalışmalarda hizmet sürelerinin birleştirilmesi ve ara verme sürelerinin etkisi.
- İşyeri devri hâlinde önceki dönemin hangi ölçüde hesaba katılacağı.
- Bordroda görünen ücret ile fiilen ödenen ücret arasındaki farkın ispatı.
- Fazla çalışma iddiasında kayıt, tanık ve giriş çıkış verilerinin birlikte sunulması.
İşe İade Kararından Sonraki Adım
İşe iade yönünde verilen karar kesinleştiğinde, işçinin kanunda öngörülen kısa süre içinde işverene başvurması gerekir. Bu başvuru yapılmazsa fesih geçerli hâle gelir ve kararın pratik sonucu ortadan kalkar. Başvurunun yazılı ve tebliğ edilebilir biçimde yapılması, sonraki tazminat hesabı bakımından da dayanak oluşturur.
Sosyal Güvenlik Uyuşmazlıkları Ayrı Yürür
Sigortalılık başlangıcı, prim gün sayısı veya hizmet tespitine ilişkin talepler, işçilik alacaklarından farklı bir çerçevede değerlendirilir ve Kuruma yapılan başvuru bu süreçte belirleyici olur. İş kazası ve meslek hastalığı iddialarında ise iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına dayanan yükümlülüklerin ihlali ayrıca incelenir.
İş hukukunda kaybedilen süreler geri kazanılamadığından, fesih bildirimi eline geçen çalışanın takvimi hemen kurması gerekir. Bu yazı genel bilgilendirme niteliğindedir; hesaplama ve talep kurgusu için dosyaya özgü destek alınması önerilir.