İş güvencesi kapsamındaki bir işçi için feshin geçersizliğini ileri sürmenin yolu dar bir zaman koridorundan geçer. Bir aylık başvuru süresi ve ardından gelen dava süresi, 4857 ve 7036 düzenlemelerinin en katı unsurudur; kaçırıldığında feshin haksızlığı tartışılamaz hale gelir. Bu rehber, 5510 ve 6331 kapsamındaki yan başlıklara da değinerek işe iade takvimini adım adım kurar.
Bir Aylık Sürenin Başladığı An
Süre, fesih bildiriminin işçiye tebliğ edildiği tarihten işler. Uygulamada tartışma yaratan noktalar şunlardır: bildirimin yazılı yapılmaması, tutanakla imzadan imtina edildiğinin kayda geçirilmesi, ihbar öneli verilen hallerde önelin başlangıcı ve işçinin fiilen işten uzaklaştırıldığı ancak henüz bildirim yapılmadığı dönemler. Sözlü fesihte süre, feshin işçiye açıkça bildirildiği tarihe bağlanır; bu tarihin tanık veya yazışmayla ispatı gerekir.
Arabuluculuk Aşaması Atlanamaz
İşe iade talebi için önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Doğrudan açılan dava, esasa girilmeden usulden reddedilir ve bu ret çoğu zaman kalan süreyi de tüketir. Başvuru yapılırken dikkat edilmesi gerekenler:
- Başvurunun yetkili arabuluculuk bürosuna yapılması
- Karşı tarafın doğru tüzel kişi olarak gösterilmesi (asıl işveren, alt işveren ve grup şirketi ayrımı)
- Talebin işe iade olarak açıkça yazılması; sadece alacak talebiyle yapılan başvurunun işe iade için sonuç doğurmaması
- Son tutanağın anlaşma mı, anlaşmama mı olduğunun net görünmesi
Son Tutanaktan Sonraki İki Haftalık Pencere
Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılması gerekir. Bu ikinci süre, ilk sürenin dikkatle takip edildiği dosyalarda bile sıklıkla kaçırılır; çünkü tutanağın tebliğ edilmesi beklenmez, tarih tutanağın düzenlendiği güne bağlanır. Tutanağın bir örneğini toplantı bitiminde almak, takvimi kurmanın en basit yoludur.
Fesih Sebebinin Yazılı Olması Neyi Değiştirir
İşverenin fesih sebebini açık ve kesin biçimde belirtme yükümlülüğü, davanın ispat dengesini doğrudan etkiler. Yazılı bildirimde gösterilmeyen bir sebep sonradan ileri sürülemez. Bu nedenle dosya hazırlığında bildirim metni, savunma istem yazısı, performans veya disiplin kayıtları ve varsa iş sağlığı ve güvenliği kapsamındaki uyarılar bir arada değerlendirilmelidir. Feshin son çare olması ilkesi bakımından, aynı dönemde yeni işçi alınıp alınmadığı da somut biçimde araştırılmalıdır.
Süre Kaçırıldığında Geriye Ne Kalır
İşe iade talebi süre yönünden reddedilse dahi kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai ve yıllık izin gibi alacaklar ayrı zamanaşımı sürelerine tabidir ve bunlar için ayrı bir arabuluculuk ve dava yolu işler. Ancak feshin geçersizliğine bağlı boşta geçen süre ücreti ve işe başlatmama tazminatı bu yolla elde edilemez. Bu ayrım, süreyi kaçırmanın gerçek maliyetini gösterir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İşyerindeki işçi sayısı, kıdem, sözleşme türü ve fesih gerekçesi sonucu değiştirebileceğinden, bildirim yazısı elinize geçtiği gün bir hukukçuyla görüşmeniz yararlı olacaktır.