İş sözleşmesi feshedilen bir çalışanın önündeki en dar zaman aralığı, işe iade sürecinin başlangıcındadır. Bu aşamada yapılan bir usul hatası, feshin geçersizliğine ilişkin en güçlü argümanı bile değerlendirilemez hâle getirir. Bu rehber, 4857 ve 7036 sayılı kanunlar çerçevesinde takvimi ve kontrol noktalarını ele alır.
Önce kapsam: iş güvencesinden yararlanıyor musunuz?
İşe iade talebi herkes için açık değildir. Kural olarak işyerinde otuz veya daha fazla işçi çalışması, işçinin en az altı aylık kıdeminin bulunması ve sözleşmenin belirsiz süreli olması aranır. Kıdem hesabında aynı işverenin farklı işyerlerinde geçen sürelerin dikkate alınması gündeme gelebilir. Kapsam dışında kalındığı hâlde işe iade talebiyle yola çıkmak, hem süreyi hem de diğer alacak taleplerinin planlamasını bozar.
Bir ay ve iki hafta: iki ayrı sayaç
Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması gerekir; arabuluculuk bu uyuşmazlıkta dava şartıdır. Anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılır. İki sayaç birbirinden bağımsızdır ve ikisinden birinin kaçırılması sonucu doğurur. Bu nedenle fesih bildiriminin elden teslim mi, noter aracılığıyla mı, yoksa posta yoluyla mı yapıldığı ve tebliğ tarihinin ne olduğu ilk günden yazılı olarak saklanmalıdır.
Fesih bildiriminde aranan unsurlar
- Feshin yazılı yapılması ve sebebinin açık, kesin biçimde gösterilmesi
- Performans veya davranış kaynaklı fesihlerde savunma alınmış olması
- İşletmesel gerekçelerde feshin son çare olduğunun somut verilerle desteklenmesi
- Aynı dönemde yeni işçi alımı yapılıp yapılmadığı
- Fesih tarihinden sonra düzenlenen belgelerle bildirimdeki gerekçenin çelişip çelişmediği
İşveren, fesih bildiriminde gösterdiği sebebe bağlıdır; yargılama sırasında yeni bir gerekçe ileri sürmesi kural olarak dinlenmez. Bu bağlılık, işçi tarafı için en güçlü kontrol noktasıdır.
Kararın kesinleşmesinden sonraki adımlar
- İşçi, kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on iş günü içinde işverene başvurmak zorundadır
- Başvurunun ispatlanabilir bir yöntemle yapılması gerekir
- İşveren bir ay içinde işe başlatmazsa tazminat yükümlülüğü doğar
- Boşta geçen süreye ilişkin ücret en çok dört aylık dönem için hesaplanır
- İşe başlatmama tazminatı, mahkemece belirlenen aylık ücret tutarı üzerinden hesaplanır
Süresinde başvuru yapılmaması hâlinde fesih geçerli hâle gelir; kazanılmış görünen bir sonuç bu şekilde kaybedilebilir.
Yan başlıkları unutmayın
İş kazası veya meslek hastalığı boyutu varsa 6331 ve 5510 sayılı kanunlar kapsamındaki bildirimler ayrıca takip edilmelidir. Bu bildirimler işe iade sürecinden bağımsız kendi takvimlerine sahiptir.
Kapanış
Buradaki bilgiler genel niteliktedir; işyerinin yapısı ve fesih gerekçesi sonucu değiştirebilir. Süreler çok kısa olduğundan, fesih bildirimini aldığınız gün hukuki değerlendirme almanız önem taşır.