Hizmet süresinin eksik bildirilmesi, primlerin gerçek ücret üzerinden yatırılmaması ya da işten çıkış kodunun hatalı girilmesi, çalışanın hem emeklilik hakkını hem de kıdem tazminatı hesabını doğrudan etkiler. 4857 sayılı İş Kanunu, 5510 sayılı Kanun ve 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu birlikte değerlendirildiğinde, bu dosyalarda kaybın büyük bölümü esastan değil usulden doğar.
Hesabın Dayandığı Üç Veri
Kıdem tazminatı hesabı sade görünse de üç veriye bağlıdır: çalışma süresinin başlangıç ve bitiş tarihleri, giydirilmiş ücretin unsurları ve fesih sebebi. Bu üç veriden biri tartışmalıysa hesap değil, önce ispat çalışılmalıdır. Hizmet dökümündeki gün sayısı ile fiilî çalışma arasındaki fark, çoğu dosyada asıl uyuşmazlığın kaynağıdır.
Dosya Açılmadan Önce Denetlenecekler
- Sigortalı hizmet dökümü alınıp giriş çıkış tarihleriyle karşılaştırıldı mı?
- Ücretin yanında yol, yemek, ikramiye gibi süreklilik taşıyan ödemeler belgelendi mi?
- Fesih bildiriminin şekli, tarihi ve gerekçesi yazılı olarak elde mevcut mu?
- Zorunlu arabuluculuk aşamasının hangi talepler için gerektiği ayrıştırıldı mı?
- Hizmet tespiti talebi ile tazminat talebinin ayrı usullere tabi olabileceği gözetildi mi?
Arabuluculuk Aşamasını Boşa Harcamamak
- Talepler kalem kalem ve rakamsal olarak toplantı öncesinde hazırlanır.
- Son tutanağa hangi taleplerin hangi gerekçeyle anlaşmazlıkla sonuçlandığı yazdırılır.
- Anlaşma sağlanan ve sağlanamayan kalemler birbirine karıştırılmadan ayrılır.
- Tutanaktaki eksik ya da hatalı ifade, sonraki dava dilekçesinde açıklama gerektireceğinden aynı gün düzeltilmeye çalışılır.
- Dava açma süresinin son tutanağa bağlı olarak işleyeceği takvime not edilir.
İspatın Ağırlık Merkezi
İş uyuşmazlıklarında yazılı belge her zaman bulunmaz; bu nedenle işyeri kayıtları, giriş çıkış sistemleri, banka hesap hareketleri ve tanık beyanları birlikte kullanılır. Ücretin bir kısmının elden ödendiği iddiası ileri sürülecekse, bu iddianın hangi delillerle destekleneceği dilekçe yazılmadan önce belirlenmelidir. Sonradan eklenen ve tarih sırasına oturmayan deliller, dosyanın bütününü zayıflatabilir.
Kurum İşlemine Karşı Ayrı Hat
Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından tesis edilen işlemler ile işverene yöneltilen talepler farklı hatlarda ilerler. Kuruma yapılan başvuru ve alınan cevap, iş mahkemesinde açılacak davanın hazırlığı için de belge üretir. Bu iki hattın karıştırılması, talebin yanlış mercie yöneltilmesi sonucunu doğurur.
Bu yazıdaki bilgiler genel çerçeve sunar. Hesap kalemleri ve süreler her çalışma ilişkisinde farklılaştığından, fesih sonrası ilk günlerde bir avukatla değerlendirme yapılması hak kaybını azaltır.