Fazla çalışma alacağı, iş yargısında en çok talep edilen ama en sık eksik kanıtlanan kalemlerden biridir. Bu rehber, fazla mesai iddiası taşıyan bir dosyada tarafların önceden gözden geçirmesi gereken kontrol noktalarını, tek bir usul hatasının esasa ilişkin haklı talebi nasıl gölgede bıraktığını merkeze alarak ele alır.
Çalışma Süresi Neyle Somutlaşır
4857 sayılı İş Kanunu haftalık çalışma süresini aşan çalışmayı fazla çalışma sayar; uyuşmazlık ise neredeyse hiç tanımda değil, sürenin ispatında çıkar. İşverende bulunan puantaj, turnike geçiş verisi, vardiya çizelgesi, araç takip kaydı ve kurumsal yazışma trafiği ile işçinin elindeki mesajlar, görev talimatları ve tanık beyanları aynı zaman ekseninde hizalanmadığında tablo dağınık kalır. 6331 sayılı Kanun kapsamında tutulan eğitim ve sağlık gözetimi kayıtları da bazı dosyalarda çalışma düzenini dolaylı biçimde gösterir.
Dosyayı Açmadan Önce Kontrol Listesi
- Ücret bordrolarında fazla çalışma tahakkuku var mı, imzalı bordro ihtirazi kayıt taşıyor mu
- Banka hesap hareketleri bordro tutarlarıyla örtüşüyor mu
- Tanıkların çalışma dönemi ve birimi, iddia edilen mesai dönemiyle çakışıyor mu
- Yıllık izin, rapor ve ücretsiz izin günleri hesap tablosundan düşülmüş mü
- Hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil çalışmaları ayrı kalem olarak mı isteniyor
Usule Aykırı İşlem Riski Nerede Doğar
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, işçi ve işveren alacaklarına ilişkin davalarda arabulucuya başvurmayı dava şartı haline getirmiştir. Bu aşama atlanarak açılan dava esasa girilmeden usulden reddedilir; son tutanağın dilekçeye eklenmemesi de benzer bir sonuç doğurabilir. Arabuluculuk tutanağında talebin dar yazılması, dava aşamasında istenen kalemlerle uyumsuzluk tartışması yaratır. Dosyada 5510 sayılı Kanun kapsamında hizmet tespitine bağlı bir talep de varsa, Kurumun sürece dahil edilmesi gereken hallerin baştan görülmemesi taraf teşkilinde eksiklik doğurur.
Hesap Tablosunu Denetlemek
Fazla çalışma alacağı bilirkişi hesabına dayandığında, taraf itirazları çoğu zaman genel cümlelerle yapılır ve sonucu değiştirmez. Etkili itiraz; kabul edilen haftalık saat, esas alınan ücret, zamlı ücret uygulaması ve hakkaniyet indirimi gerekçesi olmak üzere kalem kalem yürütülür. Prim ve bildirim kayıtları ile hesaplanan dönem arasındaki tutarsızlık da rapor öncesinde işaretlenmelidir.
Buradaki değerlendirmeler genel niteliktedir; fesih tarihi, işyerinin çalışma düzeni ve elde bulunan kayıtlar sonucu belirgin biçimde değiştirir. Fazla mesai dosyanızı ilerletmeden önce belgelerinizle birlikte bir hukukçuyla durum tespiti yapmanız yerinde olur.