Mobbing iddiası, tek bir olaya değil sistematik ve süreklilik gösteren bir davranış örüntüsüne dayandığı için ispatı diğer iş uyuşmazlıklarından farklı bir hazırlık ister. 4857 sayılı Kanun işverenin işçiyi gözetme yükümlülüğünü, 6331 sayılı Kanun ise çalışma ortamının sağlık ve güvenlik boyutunu düzenler; uyuşmazlığın yargıya taşınması 7036 sayılı Kanun kapsamındaki usule, sosyal güvenlik yönü ise 5510 sayılı Kanun hükümlerine tabidir. Bu rehber, delil toplama aşamasındaki usul risklerini azaltmaya odaklanır.
Örüntüyü Gösteren Kronoloji Kurmak
İspatın omurgası, olayların tek tek anlatımı değil aralarındaki bağı gösteren bir kronolojidir. Her satırda tarih, olayın kısa tanımı, tanık, varsa yazılı dayanak ve o tarihte iş koşullarında meydana gelen değişiklik yer almalıdır. Görev tanımının daraltılması, yetkilerin geri alınması, izin taleplerinin sistematik biçimde reddedilmesi ya da fiziksel çalışma koşullarının kötüleştirilmesi gibi kalemler ayrı sütunlarda izlendiğinde, davranışların süreklilik gösterip göstermediği görünür hâle gelir.
Delil Toplarken Dikkat Edilecek Sınırlar
- Kayıt alınırken hukuka uygunluk sınırının aşılmaması ve delilin tartışmalı hâle getirilmemesi
- Kurumsal e-posta ve sistem kayıtlarının hangi kapsamda kullanılabileceğinin değerlendirilmesi
- Tanıkların hâlen çalışan veya ayrılmış olmasına göre beyan güvenilirliğinin planlanması
- Sağlık kayıtlarının olay tarihleriyle eşleştirilerek sunulması
- İşverene yapılan yazılı bildirimlerin ve verilen yanıtların saklanması
İşverene Bildirim ve Kurum Başvuruları
- Durum, insan kaynakları veya yetkili birime yazılı olarak bildirilir ve teslim kaydı alınır.
- İşyerinde iç şikâyet mekanizması varsa önce bu yol işletilir ve sonucu belgelenir.
- Sağlık ve güvenlik boyutu varsa ilgili birim kayıtlarına geçirilmesi sağlanır.
- İdari başvuru yolları kullanılacaksa, her başvurunun tarihi ve numarası kaydedilir.
- Fesih düşünülüyorsa, haklı sebep iddiasının dayanakları önceden yazılı hâle getirilir.
Fesih Kararının Zamanlaması
Mobbing dosyalarında en kritik kararlardan biri, iş sözleşmesinin işçi tarafından haklı sebeple feshedilip edilmeyeceğidir. Bu karar, hem tazminat taleplerini hem de sonraki süreçte ileri sürülecek iddiaların kapsamını doğrudan etkiler. Fesih öncesinde delil derlemesinin tamamlanmamış olması, dosyayı beyan düzeyinde bırakır. Buna karşılık fesihte gecikmek de haklı sebebe dayanma imkânını tartışmalı hâle getirebilir. Bu nedenle zamanlama, delil durumu ile birlikte değerlendirilmelidir.
Talep Kalemlerinin Ayrıştırılması
Mobbing iddiası tek başına bir talep değil, birden fazla talebin dayanağıdır. Kişilik haklarının ihlaline dayalı manevi tazminat, fesihle bağlantılı işçilik alacakları ve çalışma koşullarındaki değişikliğe bağlı istemler farklı hukuki temellere ve farklı ispat yüklerine sahiptir. Bunların dilekçede ayrı başlıklar hâlinde kurulması, hem delil eşleştirmesini kolaylaştırır hem de kısmen kabul hâlinde sonucun net olmasını sağlar.
Her işyerinin kayıt düzeni ve her olayın seyri farklı olduğundan, buradaki genel çerçeve dosyanızın yerini tutmaz. Delil toplamaya başlamadan önce yöntemi bir hukukçuyla birlikte belirlemeniz, sonradan telafisi zor kayıpları önler.