Feshin geçersizliği iddiası, iş hukukunda süreye en duyarlı taleptir. İşçi haklı olsa bile, kanunun öngördüğü kısa süre içinde harekete geçmezse işe iade yolu tümüyle kapanır ve elde yalnızca kıdem ile ihbar tazminatı talepleri kalır. Bu nedenle fesih bildiriminin eline ulaştığı gün, işçi açısından takvimin başladığı gündür.
İşe İade Yolunun Kapısı: Kimler Başvurabilir
4857 sayılı İş Kanunu, iş güvencesi hükümlerinden yararlanmayı belirli koşullara bağlar: işyerinde otuz veya daha fazla işçi çalışması, işçinin en az altı aylık kıdeminin bulunması, belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışması ve işveren vekili konumunda olmaması. Otuz işçi sayısı hesaplanırken işverenin aynı iş kolundaki diğer işyerleri de birlikte değerlendirilir. Bu sayının tespiti, çoğu dosyada davanın kaderini belirleyen ilk teknik tartışmadır.
Arabuluculuk Dava Şartıdır ve Süre Kısadır
Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren kural olarak bir ay içinde arabulucuya başvurulması gerekir. Tarafların anlaşamaması hâlinde, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılmalıdır. Bu iki süre birbirini izler ve her ikisi de kaçırıldığında telafisi bulunmaz. Arabuluculuk sürecinde imzalanan anlaşma tutanağının kapsamı da dikkatle okunmalıdır; geniş ibra ifadeleri, sonradan ileri sürülmek istenen alacakları kapatabilir.
Kıdem Hesabında Sık Yapılan Hatalar
- Giydirilmiş brüt ücretin değil çıplak ücretin esas alınması
- Yol, yemek, yakacak ve düzenli ikramiye gibi süreklilik gösteren ödemelerin hesaba katılmaması
- Aynı işverene ait farklı işyerlerinde geçen sürelerin birleştirilmemesi
- Askerlik, doğum veya ücretsiz izin dönemlerinin kıdeme etkisinin yanlış değerlendirilmesi
- Kıdem tavanının ilgili dönem itibarıyla kontrol edilmemesi
Kazanılan Davadan Sonra İşleyen İkinci Takvim
Davanın kazanılması tek başına sonuç doğurmaz. Kesinleşen kararın tebliğinden itibaren kanunda öngörülen kısa süre içinde işçinin işe başlamak üzere işverene başvurması gerekir. Bu başvurunun yapılmaması hâlinde fesih geçerli hâle gelir ve işe iadeye bağlı tazminatlar istenemez. Başvuru yapıldığında ise işveren, kanuni süre içinde işçiyi işe başlatmazsa, iş güvencesi tazminatı ile boşta geçen süre ücreti gündeme gelir. Başvurunun noter aracılığıyla ve içeriği belli olacak biçimde yapılması, sonraki ispat tartışmasını baştan bitirir.
Sosyal Güvenlik Boyutunu Atlamamak
Feshin geçersizliği kararı, 5510 sayılı Kanun kapsamında sigorta bildirimlerini ve hizmet süresini de etkiler. İş kazası veya meslek hastalığı iddiası varsa 6331 sayılı Kanun kapsamındaki iş sağlığı ve güvenliği kayıtları, eğitim tutanakları ve risk değerlendirme belgeleri ayrı bir dosyada toplanmalıdır; bu belgeler hem tazminat hem de kusur tartışmasında belirleyici olur.
Yazıdaki açıklamalar genel çerçeveyi anlatır. Fesih gerekçesi, işyeri büyüklüğü ve ücret yapısı sonucu değiştirebileceğinden, fesih bildirimini aldığınız hafta içinde dosyanızı bir meslek mensubuna incelettirmeniz önerilir.