İş ilişkisi sona erdiğinde kıdem tazminatı ve diğer işçilik alacaklarının akıbetini belirleyen üç şey vardır: feshin nasıl yapıldığı, ücretin nasıl ispatlandığı ve talebin ne zaman ileri sürüldüğü. Bu rehber, hesabın kurulmasını ve zamanaşımının yönetilmesini birlikte ele alır.
Fesih Türü Hesabın Tamamını Belirler
Kıdem tazminatına hak kazanma, feshin kim tarafından ve hangi gerekçeyle yapıldığına bağlıdır. İşverenin haklı nedenle derhal feshi kıdem hakkını ortadan kaldırabilirken, işçinin haklı nedenle feshi kıdem hakkını korur. Bu nedenle istifa dilekçesinin metni büyük önem taşır; matbu ve gerekçesiz bir istifa yazısı, sonradan ileri sürülen ödenmeyen ücret veya mobbing iddiasını zayıflatır. Fesih bildiriminin tarihi, aynı zamanda ihbar ve yıllık izin alacaklarının hesap tarihidir.
Giydirilmiş Ücret ve Hesabın Bileşenleri
- Son brüt ücrete eklenen süreklilik arz eden yardımlar: yol, yemek, ikramiye
- Çalışılan tam yıllar ve artan süre için orantılı hesaplama
- Kıdem tazminatı tavanının ilgili dönem itibarıyla uygulanması
- Fazla mesai, hafta tatili ve genel tatil alacaklarında hakkaniyet indirimi ihtimali
- Yıllık izin alacağında son ücret üzerinden hesap kuralı
Zamanaşımı Süreleri Aynı Anda İşlemez
Kıdem ve ihbar tazminatı ile yıllık izin alacağı bir süreye, fazla mesai ve ücret gibi dönemsel alacaklar ise farklı bir zamanaşımı rejimine tabidir. Ücret alacaklarında zamanaşımı geriye doğru işlediğinden, dava geciktikçe talep edilebilir dönem daralır. Bu yüzden fesih tarihinden itibaren beklemek, kıdem hakkını korurken fazla mesai alacağının bir kısmını eritebilir.
Arabuluculuk Aşamasını Boşa Harcamamak
- Fesih evrakı, bordrolar ve banka kayıtları arabuluculuk öncesinde toplanır.
- Talepler kalem kalem ve hesaplanabilir biçimde tutanağa yazdırılır.
- Anlaşma hâlinde ibra kapsamının hangi alacakları kapsadığı açıkça belirtilir.
- Anlaşmama hâlinde son tutanak tarihi esas alınarak dava süresi takvime işlenir.
- İşe iade talebi varsa, bu talebin kendi kısa süresi ayrıca izlenir.
İspat Yükünü Hafifleten Deliller
Fazla mesai iddiasında giriş çıkış kayıtları, nöbet çizelgeleri, araç takip verileri ve tanık beyanı birlikte değerlendirilir. Bordroda fazla mesai tahakkuku varsa, aksinin yazılı belgeyle ispatı gerekir. Ücretin bir kısmının elden ödendiği iddiası ise banka hareketleri ve emsal ücret araştırmasıyla desteklenmelidir.
Bu metin genel bilgilendirme niteliğindedir; sigorta kayıtlarınız, fesih gerekçeniz ve işyeri uygulamaları hesabı değiştirebilir. Fesih sonrası süreler işlemeye başladığından, dosyanızı gecikmeden bir hukukçuya inceletmeniz yararlı olacaktır.