İşçilik alacağı dosyalarında sonucu belirleyen şey çoğu zaman iddianın haklılığı değil, hangi olgunun kim tarafından nasıl ispatlanacağıdır. 4857 sayılı İş Kanunu, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, 5510 sayılı Kanun ve iş sağlığı güvenliğine ilişkin 6331 sayılı Kanun bu dosyalarda birlikte okunur. Aşağıdaki liste, dava öncesinde tamamlanması gereken ispat hazırlığını ve sık yapılan usul hatalarını toplar.
İspat Yükü Kalem Kalem Değişir
Ücretin ödendiğini, yıllık izinlerin kullandırıldığını ve fazla çalışma karşılığının verildiğini kural olarak işveren belgeyle ispatlar. Buna karşılık fazla çalışmanın yapıldığı, hafta tatilinde çalışıldığı ya da feshin haklı sebebe dayanmadığı gibi olgularda ispat yükü değişebilir. Dilekçede her talep kaleminin karşısına ispat yükünün kimde olduğunu yazmak, hangi delilin gerçekten gerekli olduğunu ortaya çıkarır.
Toplanacak Belgeler
- Hizmet dökümü, işe giriş bildirgesi ve prim gün sayılarını gösteren kayıtlar
- Banka hesap hareketleri ve ücret ödemelerinin düzenine ilişkin döküm
- Puantaj, giriş çıkış kayıtları, vardiya çizelgeleri ve varsa kart okutma verileri
- İzin defteri, fesih bildirimi, savunma istem yazıları ve tutanaklar
- İş yeri yazışmaları, görev tanımı ve varsa iş sağlığı güvenliği eğitim kayıtları
Belge Yoksa Tanık Nasıl Kullanılır
Fazla çalışma gibi olgularda tanık beyanı sıklıkla tek dayanak olur. Bu nedenle tanığın hangi dönemde, hangi birimde ve hangi vardiyada çalıştığının beyanla örtüşmesi gerekir; aynı işverene karşı kendi davası bulunan tanığın beyanı ayrıca değerlendirilir. Tanık listesi hazırlanırken her tanığın hangi talep kalemine ilişkin bilgi vereceği önceden belirlenmelidir.
Arabuluculuk ve Süre Yönetiminde Usul Hataları
- İşçilik alacakları için dava şartı olan arabuluculuğa başvurulmadan dava açılması
- Feshe bağlı taleplerde arabuluculuk başvurusunun kanunda öngörülen kısa süre geçtikten sonra yapılması
- Arabuluculuk son tutanağındaki taraf ve talep ile dava dilekçesinin örtüşmemesi
- Kıdem ve ihbar tazminatı bakımından zamanaşımı süresinin takvime bağlanmaması
- Hizmet tespiti gibi kurumun taraf olması gereken taleplerde husumetin eksik yöneltilmesi
Bilirkişi Raporuna İtiraz
Hesap raporu geldiğinde itiraz, sonuç rakamına değil hesabın dayandığı kabullere yöneltilmelidir: giriş çıkış tarihi, ücret miktarı, çalışma düzeni ve indirim uygulanıp uygulanmadığı. Her itiraz maddesi, dosyadaki hangi belgeye dayandığı gösterilerek yazılmalıdır. Genel ifadelerle yapılan itirazlar çoğu zaman rapordaki kabulleri değiştirmez.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Çalışma düzeni, fesih biçimi ve iş yerindeki kayıt sistemi ispat stratejisini doğrudan etkiler; başvuru yapmadan önce belgelerinizi bir hukukçuyla birlikte gözden geçirmeniz faydalı olacaktır.