İşyerinde sistematik baskıya maruz kalan çalışan için iki ayrı saat aynı anda işler: biri delillerin kaybolma hızı, diğeri kanunun tanıdığı kısa fesih süresi. Bu rehber, mobbing iddiasında hem ispatı hem de süre yönetimini birlikte ele alan bir kontrol listesidir.
Mobbingi "Tek Olay" Olarak Değil Süreç Olarak Kurmak
Mobbing, niteliği gereği süreklilik ve sistematiklik gerektirir. Tek bir tartışma ya da yalnızca bir uyarı yazısı, kural olarak bu kavramı karşılamaz. Bu nedenle ispat çalışması bir olayın ayrıntısına değil, davranışların tekrarına ve yönelimine odaklanmalıdır. Tarih, saat, yer, kimlerin bulunduğu ve somut davranışın ne olduğu bilgilerini içeren düzenli bir günlük, sonradan oluşturulan anlatımlardan daha güçlüdür.
Delil Havuzu
- Yazışmalar: kurumsal e-posta, mesajlaşma kayıtları, görev talimatları
- Görev ve unvan değişikliklerini gösteren yazılar, yetki daraltımına ilişkin kayıtlar
- Puantaj, izin ve vardiya değişikliklerindeki farklılaşmalar
- Sağlık kayıtları ve varsa iş sağlığı birimine yapılan bildirimler
- İşyeri içi şikâyet başvurusu ve buna verilen yanıt
- Tanık listesi: hâlen çalışanlar ile ayrılmış çalışanlar ayrı değerlendirilmeli
Süre Yönetiminde Kritik Eşik
Ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılığa dayanan haklı nedenle fesih hakkı, 4857 sayılı Kanun uyarınca öğrenmeden itibaren işleyen kısa bir hak düşürücü süreye bağlıdır. Mobbing süreklilik gösterdiğinden, sürenin hangi olaydan itibaren başlatılacağı çoğu zaman tartışmalıdır; devam eden davranışlarda son fiil esas alınarak değerlendirme yapılması gündeme gelir. Bu belirsizlik nedeniyle beklemek risklidir. Ayrıca iş sözleşmesinin feshinden sonra dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulması, 7036 sayılı Kanun uyarınca dava şartıdır; bu adımın atlanması davanın usulden reddine yol açar.
Fesihten Önce Yapılacaklar
- Fesih bildiriminde nedeni açık, tarihli ve yazılı biçimde belirtin; genel ifadeler sonradan daraltıcı yorumlanabilir.
- Elektronik delilleri kişisel erişiminizin kesilmesinden önce hukuka uygun biçimde koruyun.
- İşyerinde bildirim mekanizması varsa kullanın; kullanılmış olması iddiayı güçlendirir.
- İş sağlığı ve güvenliği boyutu varsa 6331 sayılı Kanun kapsamındaki yükümlülüklere ilişkin kayıtları isteyin.
- Sigorta ve hizmet dökümünüzü alarak çalışma süresi ile ücretin tartışmasız hâle gelmesini sağlayın.
Talep Kalemlerini Ayırmak
Mobbing iddiası tek bir talebe bağlanmaz. Haklı nedenle fesih hâlinde kıdem tazminatı, koşulları varsa kötüniyet tazminatı, kişilik haklarının ihlaline dayalı manevi tazminat ve varsa ödenmemiş işçilik alacakları ayrı kalemler olarak, her biri kendi hukuki dayanağıyla ileri sürülmelidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; işyerinin yapısı, delillerin niteliği ve fesih tarihi sonucu değiştirebileceğinden, karar vermeden önce hukuki değerlendirme almanız önerilir.