İşçilik alacağı dosyalarında sonucu belirleyen şey çoğu zaman haklılık değil, hesabın hangi rakam üzerinden kurulduğudur. 4857 sayılı İş Kanunu ile 5510 sayılı Kanun kapsamındaki kayıtlar arasındaki farklar, 7036 sayılı Kanun uyarınca yürütülen arabuluculuk aşamasında fark edilmezse sonradan telafisi zor sonuçlar doğurur. Bu rehber, kıdeme esas ücretin doğru kurulmasına ve usule aykırı adımlarla hak kaybedilmemesine odaklanır.
Arabuluculuk Aşamasında Yapılan Hesap Hataları
Dava şartı olan arabuluculuk görüşmesine hazırlıksız gidilmesi, en sık rastlanan sorundur. Anlaşma tutanağında yer alan ifadelerin kapsamı, sonradan açılacak davanın sınırını belirler. Özellikle tüm alacakları kapsayan genel ifadelerle imzalanan tutanaklar, hesaba hiç dâhil edilmemiş kalemler bakımından da bağlayıcı sonuç doğurabilir. Bu nedenle görüşmeye gidilmeden önce alacak kalemleri ayrı ayrı hesaplanmış olmalıdır.
Kıdeme Esas Ücretin Kurulması
- Bordroda görünen ücret ile fiilen ödenen ücret arasındaki fark, banka kayıtlarıyla karşılaştırılır.
- Yol, yemek ve düzenli olarak yapılan ödemelerin giydirilmiş ücrete etkisi ayrıca değerlendirilir.
- Sigorta kayıtlarındaki giriş çıkış tarihleri ile fiili çalışma dönemi eşleştirilir.
- Aynı işverene bağlı farklı şirketlerde geçen süreler için işyeri devri ihtimali araştırılır.
- Askerlik, ücretsiz izin ve raporlu dönemlerin kıdeme etkisi kayıt üzerinden kontrol edilir.
Fesih Anının Belgelenmesi
Kıdem tazminatı talebinin dayanağı, iş ilişkisinin nasıl sona erdiğidir. Bu nedenle fesih iradesinin kim tarafından, hangi gerekçeyle ve hangi tarihte açıklandığı yazılı olarak ortaya konmalıdır. Haklı nedenle fesih iddiasında, dayanak olayın tarihi ile fesih tarihi arasındaki mesafe ayrıca önem taşır. İstifa dilekçesi imzalatılan dosyalarda ise metnin içeriği ile fiili durum arasındaki çelişki, tanık ve yazışma delilleriyle desteklenmedikçe zayıf kalır.
Dava Öncesi Sıralama
- Sigorta hizmet dökümü ve işyeri kayıtları eksiksiz temin edilir.
- Fazla çalışma iddiası varsa giriş çıkış kayıtları, nöbet çizelgeleri ve dijital iz kaynakları listelenir.
- İbraname veya makbuz niteliğindeki belgeler tarih ve tutar yönünden incelenir.
- İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin 6331 sayılı Kanun kapsamındaki kayıtlar, iddiayla ilgiliyse ayrıca istenir.
- Talep sonucu belirsizse dava türü buna göre seçilir, faiz başlangıcı her kalem için ayrı yazılır.
Bordro ve İbranameye İtirazın Usulü
Bordroda imza bulunması tek başına her tartışmayı kapatmaz; ancak itiraz kaydı düşülmeden imzalanan belgeler için ispat yükü ağırlaşır. Bu nedenle çalışırken imzalanan her belgenin bir kopyasının saklanması, ileride kurulacak savunmanın en somut dayanağıdır. İbraname niteliğindeki metinlerde ise ödemenin banka kanalıyla yapılıp yapılmadığı ve tutarın hesaplanan alacakla ilişkisi ayrıca değerlendirilir.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Çalışma süresi, sektör ve fesih biçimi hesabı doğrudan etkilediğinden, arabuluculuk görüşmesine gitmeden önce alacak kalemlerinin hukuki destekle hesaplanması yerinde olur.