İş kazası dosyalarında sonucu belirleyen adımların çoğu, olayın hemen ardından atılır. 6331 sayılı Kanun işverene bildirim ve önleme yükümlülükleri yüklerken, 5510 sayılı Kanun kurum bildirimini düzenler; tazminat talepleri ise 4857 ve 7036 sayılı Kanunların çizdiği usul içinde yürür. Aşağıda, kaza sonrasındaki ilk dönemde kurulması gereken takvim ele alınmaktadır.
Bildirim Yükümlülükleri ve Kayıt Zinciri
İşverenin kazayı sosyal güvenlik kurumuna bildirmesi için kanunda kısa bir süre öngörülmüştür. Bildirimin yapılmaması ya da olayın iş kazası olarak değil başka bir olay gibi kaydedilmesi, sonraki tüm aşamaları etkiler. Sigortalı veya yakınları bakımından bu ihtimale karşı kolluğa yapılan başvuru, hastane kayıtları ve olay yerine ilişkin ilk bildirimler bağımsız bir kayıt zinciri oluşturur.
Olay Yeri ve Tanık Delilinin Erken Sabitlenmesi
- Kaza yerinin fotoğraf ve video ile tarih bilgisi içerecek şekilde kaydedilmesi
- Kullanılan makine, ekipman ve koruyucu donanımın belirlenmesi
- Vardiya listesi, puantaj ve eğitim kayıtlarının istenmesi
- Olayı gören çalışanların kimlik bilgilerinin not edilmesi
- Risk değerlendirmesi belgesinin dosyaya kazandırılması
Arabuluculuk Dava Şartı Bu Dosyada Uygulanır mı?
İş uyuşmazlıklarının önemli bölümünde dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Buna karşılık iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları bu şartın dışında tutulmuştur. Talebin niteliği doğru belirlenmediğinde, gereksiz bir arabuluculuk süreci zaman kaybettirebileceği gibi, gerektiği hâlde başvurulmaması dava şartı yokluğu sonucunu doğurur.
Kusur ve Maluliyet Raporlarının Sırası
Tazminat hesabı, kusur oranı ile sürekli iş göremezlik derecesinin birlikte belirlenmesine dayanır. Bu iki rapordan biri tamamlanmadan yapılan hesaplama yenilenmek zorunda kalır. Tedavi süreci devam ediyorsa, maluliyetin kesinleşmesini beklemek ile zamanaşımını korumak arasındaki denge önceden planlanmalıdır.
Ceza Soruşturmasıyla Paralel Yürüyüş
Aynı olay hakkında yürütülen ceza soruşturmasında alınan bilirkişi raporları ve tanık beyanları, hukuk dosyası bakımından da önem taşır. İki dosyanın birbirinden habersiz yürütülmesi, çelişkili beyanlar nedeniyle her ikisini birden zayıflatabilir.
Kaza koşulları ve işin niteliği değerlendirmeyi doğrudan etkilediğinden buradaki açıklamalar genel bir çerçeve sunar. Kaza sonrasındaki ilk günlerde hukuki destek alınması, delillerin kaybolmadan sabitlenmesini kolaylaştırır.