İş uyuşmazlıklarında en sık yaşanan kayıp, feshin ardından işleyen kısa sürenin fark edilmemesidir. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı kanunlar ekseninde bu rehber, işçilik alacakları sürecini süre ve usul yönünden bir kontrol listesine dönüştürür.
Bir Aylık Süre Hangi Talep İçin İşler
Bir aylık süre, tüm işçilik alacakları için değil; feshin geçersizliği ve işe iade talebi bakımından işler. İş güvencesi kapsamındaki işçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmak zorundadır. Anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren yine kısa bir süre içinde dava açılmalıdır. Kıdem, ihbar, fazla mesai ve yıllık izin alacakları ise bu bir aylık pencereye bağlı değildir; bunlar kendi zamanaşımı sürelerine tabidir.
Arabuluculuk Dava Şartıdır
- İşçi ve işveren arasındaki alacak ve tazminat uyuşmazlıklarında arabuluculuk dava şartıdır
- Başvuru, karşı tarafın doğru tüzel kişi unvanıyla yapılmalıdır; alt işveren-asıl işveren ilişkisi varsa her ikisi de gösterilmelidir
- Son tutanakta anlaşma sağlanamadığı hususu açıkça yer almalıdır
- Anlaşma sağlanan kalemler için sonradan dava açılamayacağı dikkate alınmalıdır
- İş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat talepleri bu şartın dışındadır
Alacak Kalemlerinin Ayrıştırılması
Talep dilekçesinde her kalemin ayrı ayrı ve hesaplanabilir biçimde gösterilmesi gerekir. Kıdem ve ihbar tazminatı giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanırken, fazla mesai ve hafta tatili alacakları çıplak ücret esas alınarak hesaplanır. Ücretin miktarı tartışmalıysa banka kayıtları, meslek kuruluşu görüşü ve emsal ücret araştırması birlikte kullanılabilir. Belirsiz alacak davası ile kısmi dava arasındaki tercih de zamanaşımı ve faiz sonuçları bakımından baştan değerlendirilmelidir.
Belge ve Delil Listesi
- Fesih bildirimi ve tebliğ belgesi
- İş sözleşmesi, varsa yıllık izin defteri ve puantaj kayıtları
- Banka hesap dökümleri ve ücret bordroları
- SGK hizmet dökümü ve işe giriş çıkış bildirgeleri
- İşyeri giriş çıkış kayıtları ile mesai düzenini gösteren yazışmalar
Usul Hatası Kontrolü
Arabuluculuk başvurusunun eksik tarafla yapılması, fesih tarihinin bordroyla çelişmesi, ihtirazi kayıt konulmadan imzalanan ibraname ve dava dilekçesinde faiz türünün belirtilmemesi en sık karşılaşılan sakatlıklardır. Bunların her biri, esasa girilmeden sonuç doğuran usule aykırı işlem örnekleridir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Çalışma biçimi, işyeri büyüklüğü ve fesih gerekçesi sonucu değiştirdiğinden, fesih bildirimini aldığınız tarihten itibaren gecikmeden hukuki görüş almanız önemlidir.