İş güvencesi kapsamındaki bir fesihte işçinin önündeki ilk yol dava değil, zorunlu arabuluculuktur. 7036 sayılı Kanun bu adımı dava şartı haline getirmiştir; arabulucuya başvurulmadan açılan dava usulden reddedilir. Süreç bu nedenle iki ayrı takvimi aynı anda yönetmeyi gerektirir.
Birbirini İzleyen İki Süre
Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir aylık süre içinde arabulucuya başvurulması gerekir. Anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılır. Bu iki süreden herhangi biri kaçırıldığında işe iade talebi esasa girilmeden düşer. Tebliğ tarihinin belgelenmesi bu yüzden dosyanın ilk işidir.
İspat Yükü Kimin Üzerinde
4857 sayılı Kanun sisteminde feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükü işverendedir. İşçi feshin başka bir sebebe dayandığını iddia ediyorsa bu iddiasını kendisi ispatlar. Pratikte bu dağılım işçinin tümüyle pasif kalmasına izin vermez: performans, yeniden yapılanma ya da davranış gerekçesiyle yapılan fesihlerde karşı delil hazırlığı belirleyici olur.
Toplanması Gereken Kayıtlar
- Fesih bildirimi, savunma istem yazısı ve verilen savunma metni
- Bordro, puantaj, izin ve fazla çalışma kayıtları
- İşyeri yazışmaları ile performans değerlendirme formları
- Sosyal güvenlik çıkış bildirimindeki kod ile fesih yazısındaki gerekçenin karşılaştırılması
- Aynı dönemde yeni işçi alınıp alınmadığına dair kayıtlar
Usule Aykırı Fesih ve Sonuçları
Savunma alınmadan yapılan davranış kaynaklı fesih, yazılı yapılmayan bildirim veya gerekçesi açık ve kesin biçimde gösterilmeyen fesih, esasen haklı olabilecek bir işveren kararını dahi zayıflatır. Feshin son çare olması ilkesi kapsamında işverenin başka bir bölümde değerlendirme imkanını araştırıp araştırmadığı da incelenir. 6331 sayılı Kanun kapsamındaki iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerine dayandırılan fesihlerde eğitim ve tutanak kayıtları ayrıca önem taşır; 5510 sayılı Kanun kapsamındaki bildirimler ise fiili çalışma dönemini gösteren tamamlayıcı delil olur.
Sıralı Uygulama
- Fesih tarihi ve tebliğ belgesi sabitlenir.
- Arabuluculuk başvurusu süresinde yapılır ve talep açık yazılır.
- Son tutanaktaki tarih ile anlaşmama kaydı kontrol edilir.
- Dava dilekçesine boşta geçen süre ve işe başlatmama tazminatı talepleri eklenir.
Yukarıdaki açıklamalar genel niteliktedir. İşyeri büyüklüğü, kıdem ve fesih gerekçesi sonuca doğrudan etki ettiğinden, kendi durumunuz için süre dolmadan hukuki destek almanız yerinde olacaktır.