İşe iade talebi, iş sözleşmesinin geçersiz bir sebeple feshedildiği iddiasına dayanır ve 7036 sayılı Kanun uyarınca dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Uygulamada bu dosyaların önemli bir kısmı hukuki gerekçe zayıf olduğu için değil, fesih anında toplanmayan belgeler yüzünden güç kaybeder. Aşağıda, delil boşluğunun tam olarak nerede doğduğu ve arabuluculuk masasına oturmadan önce hangi kontrollerin yapılması gerektiği ele alınmaktadır.
Fesihten Sonra Erişimi Kapanan Kayıtlar
İşten ayrılma anı, ispat bakımından geri dönüşü olmayan bir eşiktir. Kurumsal e-posta hesabı kapatıldığında, turnike ve giriş-çıkış kayıtlarına erişim kesildiğinde, şirket telefonu ve dizüstü bilgisayar iade edildiğinde işçinin elinde çoğu zaman yalnızca fesih bildirimi kalır. Oysa geçerli sebebin varlığını işveren ispatlarken, işçinin de karşı iddialarını somutlaştıracak malzemeye ihtiyacı olur.
- Fesih bildiriminin tebliğ tarihini gösteren nüshası veya tebligat evrakı
- Görev tanımını, yetki sınırlarını ve raporlama hattını gösteren yazışmalar
- Performans değerlendirme formları, uyarı ve savunma istem yazıları
- Aynı pozisyon için yeniden ilan verildiğini gösteren kayıtlar
- Organizasyon değişikliği iddiası varsa bunu doğrulayan veya çürüten iç duyurular
Sebebin Yazılı Olması Neden Belirleyici
4857 sayılı İş Kanunu, geçerli sebeple yapılan fesihte sebebin açık ve kesin biçimde bildirilmesini arar. Sebebi hiç yazmayan ya da soyut ifadelerle geçiştiren bir bildirim, işverenin sonradan ileri süreceği gerekçeleri sınırlar. İşçi açısından ise durum tersine işler: bildirimde ne yazdığı, hangi iddiaya karşı delil toplanacağını belirler. Bu nedenle bildirimin metni, dosya planının çıkış noktası olmalıdır.
Arabuluculuk Tutanağı da Bir Belgedir
Zorunlu arabuluculuk yalnızca aşılması gereken bir basamak değildir. Son tutanakta anlaşmazlık konusunun nasıl tanımlandığı, tarafların hangi kalemleri kabul veya reddettiği, sonraki yargılamada dosyanın çerçevesini etkiler. Tutanağa yazılmayan bir talep, dava aşamasında baştan açıklanmak zorunda kalır. Toplantıya, talep kalemleri ve dayanakları listelenmiş halde gidilmesi bu riski azaltır.
Uygulama Sırası
- Fesih bildiriminin tebliğ tarihi tespit edilir; işe iade için öngörülen bir aylık arabulucuya başvuru süresi bu tarihten hesaplanır.
- Elde bulunan belgeler tarih sırasına dizilir, eksik kalan halkalar not edilir.
- Erişimi kapanmış kayıtlar için yargılama sırasında istenecek belge listesi hazırlanır.
- Tanık olabilecek çalışma arkadaşlarının hangi olguya ilişkin bilgi sahibi olduğu tek tek yazılır.
- Boşta geçen süre ve işe başlatmama tazminatı taleplerinin hesabı, ücret bilgisiyle birlikte hazırlanır.
Burada anlatılanlar genel nitelikte bilgilendirmedir. Fesih türü, işyerindeki çalışan sayısı ve kıdem gibi unsurlar sonucu doğrudan etkilediğinden, dosyanızın kendi koşulları bir avukatla değerlendirilmelidir.