İş güvencesi kapsamındaki bir feshin geçersizliği ileri sürülecekse, hukuki tartışmadan önce bir takvim sorunu çözülmelidir. 4857 ve 7036 sayılı Kanunlar çerçevesinde, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması gerekir. Bu pencere kaçırıldığında iddianın esası tartışılmaz. Aşağıdaki liste hem süre hem belge yönünden denetim sağlar.
Tebliğ Tarihinin Belirlenmesi
Bir aylık sürenin başlangıcı, feshin öğrenildiği gün değil, fesih bildiriminin tebliğ edildiği tarihtir. Bildirimin elden imza karşılığı verildiği hâllerde imzalı nüsha, tebligat yoluyla gönderildiği hâllerde alındı belgesi saklanmalıdır. İşçinin bildirimi imzalamaktan kaçındığı durumlarda düzenlenen tutanaklar da dosyanın parçasıdır. Fiili fesih iddiası varsa, çalışmanın hangi tarihte sona erdiğini gösteren kayıtlar ayrıca toplanmalıdır.
Bir Aylık Pencerede Yapılacaklar
- Fesih bildirimi, gerekçesi ve tebliğ tarihi tek sayfada kayda geçirilir.
- Çalışma süresi ve işyerindeki işçi sayısı yönünden güvence kapsamı denetlenir.
- İşyeri özlük dosyasında bulunan uyarı, savunma ve tutanaklar temin edilir.
- Arabuluculuk başvurusu yapılır; toplantı tutanağı ve son tutanak saklanır.
- Anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki haftalık dava süresi işletilir.
Geçerli Neden İddiasına Karşı Toplanacak Veri
- Performansa dayalı fesihlerde ölçüm kriterleri ve karşılaştırma verileri
- Ekonomik gerekçeli fesihlerde aynı dönemde yapılan yeni işe alımların kayıtları
- Davranışa dayalı fesihlerde savunma alınıp alınmadığını gösteren belgeler
- Fesihten önce başka bir pozisyonda değerlendirme imkânının araştırılıp araştırılmadığı
- Aynı fiil nedeniyle daha önce uygulanmış disiplin işlemleri
Süre ile Delilin Birlikte Yürütülmesi
Uygulamada sık görülen hata, belge toplanması beklenirken arabuluculuk başvurusunun ertelenmesidir. Başvuru süreye tabi olduğundan, belge toplama işi başvurudan sonra da sürdürülebilir. Tersi mümkün değildir. Bu nedenle takvim ve dosya hazırlığı paralel yürütülmelidir.
Bilgilendirme
Burada anlatılanlar genel çerçeveyi yansıtır; işyerinin yapısı, işçinin konumu ve feshin gerekçesi değerlendirmeyi değiştirebilir. Fesih bildirimi eline ulaşan çalışanın, süre işlemeye başladığından gecikmeden hukuki görüş alması yerinde olur.