İşe iade talebiyle fazla çalışma alacağı çoğu zaman aynı dosyada gündeme gelir; oysa bu iki talep farklı usul kurallarına ve farklı ispat ölçütlerine tabidir. 4857 ve 7036 sayılı Kanunlar ekseninde yürüyen süreçte işçinin en büyük dezavantajı, çalışma süresine ilişkin kayıtların işveren elinde bulunmasıdır. Bu dezavantaj, dava açılmadan önce yapılacak hazırlıkla önemli ölçüde dengelenebilir.
İki talebin takvimi aynı değildir
Feshe bağlı işe iade talebi kısa ve kesin sürelere tabidir: fesih bildiriminden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması, anlaşmama hâlinde son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açılması gerekir. Fazla çalışma alacağı ise ücret alacaklarına ilişkin zamanaşımı kuralına tabidir. Bu iki takvimin karıştırılması, iade talebinin süre yönünden reddine yol açar. Bu nedenle fesih tarihi ve tebliğ biçimi ilk günden belgelendirilmelidir.
Fazla çalışmayı gösteren veri kaynakları
- Giriş-çıkış turnike ve personel devam kontrol sistemi kayıtları
- Puantaj cetvelleri ile bordroların karşılaştırılması
- Vardiya çizelgeleri ve iş programı yazışmaları
- Kurumsal e-posta ve iş uygulaması üzerinden yapılan mesai dışı görevlendirmeler
- Aynı dönemde ve aynı birimde çalışmış tanıklar
Bordro imzasının etkisi
Fazla çalışma tahakkuku içeren ve ihtirazi kayıt konulmadan imzalanan bordrolar, o dönem bakımından işçi aleyhine güçlü bir karine oluşturur. Bu nedenle ödeme yapıldığı görünen aylar ile hiç tahakkuk bulunmayan aylar ayrı ayrı ele alınmalı; talep, dönemsel olarak ayrıştırılmış biçimde kurulmalıdır. Banka kayıtlarında bordro dışı düzenli ödemeler varsa bunların niteliği ayrıca açıklanmalıdır.
Merci karışıklığından doğan kayıp
- İş sözleşmesinden doğan uyuşmazlıklar ile sosyal güvenlik uyuşmazlıkları farklı yolları izler; 5510 kapsamındaki hizmet tespiti ve prim tartışmalarında kuruma başvuru aşaması atlanmamalıdır.
- İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin idari yaptırımlar 6331 çerçevesinde ayrı bir denetim ve itiraz düzenine tabidir.
- Arabuluculuk dava şartı yerine getirilmeden açılan dava usulden reddedilir.
- Arabuluculuk tutanağında tarafların ve talep kalemlerinin doğru yazılması, sonraki davanın kapsamını belirler.
Buradaki bilgiler geneldir; işyerinin çalışma düzeni, kayıt sistemi ve fesih gerekçesi sonucu değiştirir. Süreler çok kısa olduğundan, fesih bildiriminizi aldığınız gün bir hukukçuyla görüşmeniz önerilir.