Mobbing iddiaları, iş hukuku uyuşmazlıkları içinde ispat yükünün en çok zorladığı başlıklardan biridir. Tek bir olay değil, süreklilik gösteren bir davranış örüntüsü anlatılmak zorundadır; bu da dosyanın en baştan delil odaklı kurulmasını gerektirir. Aşağıda 4857, 7036 ve 6331 sayılı kanunların çizdiği çerçevede delil stratejisinin nasıl kurulacağı ve başvurunun yanlış kanala yöneltilmesinin ne sonuç doğurduğu ele alınmaktadır.
İddiayı Ayakta Tutan Üç Unsur
Uygulamada değerlendirme genellikle üç eksende yürür: davranışın sistematik olması, belirli bir süreklilik göstermesi ve çalışanı yıpratmaya yönelik bir amaç taşıması. Tek seferlik bir tartışma, sert bir uyarı ya da beğenilmeyen bir görevlendirme kural olarak bu tanıma girmez. Bu nedenle dilekçenin omurgası, tarih sırasına dizilmiş bir olaylar zinciri olmalıdır.
Delil Havuzunu Kurma Yöntemi
- Görev, yer ve yetki değişikliklerine ilişkin yazılı talimatlar
- Kurumsal e-posta, kurum içi mesajlaşma ve toplantı davetlerindeki dışlanma izleri
- İzin, rapor ve performans değerlendirme kayıtlarındaki ani kırılmalar
- Sağlık kuruluşuna başvuru ve tedavi belgeleri
- Aynı birimde çalışan ya da işten ayrılmış kişilerin tanıklığı
Delillerin elde ediliş biçimi de en az içeriği kadar önemlidir. Başkalarının bilgisi dışında yapılan kayıtların hukuka uygunluğu tartışmaya açık olabilir; bu tür materyaller dosyaya eklenmeden önce ispat değeri ile kişilik hakkı boyutu birlikte tartılmalıdır.
Üç Ayrı Kanal, Üç Ayrı Merci
Mobbing iddiası birden çok kanala açılabilir ve bunlar birbirinin yerine geçmez. İşçilik alacağı veya tazminat talebi içeren uyuşmazlıklarda 7036 sayılı kanun uyarınca arabulucuya başvuru dava şartıdır; bu adım atlanırsa dava esasa girilmeden reddedilir. İş sağlığı ve güvenliği boyutu bulunan durumlarda 6331 çerçevesinde idari denetim mekanizması işletilebilir. Suç oluşturabilecek davranışlar bakımından ise ayrıca ceza soruşturması yolu vardır. Aynı olayın hangi kanala ait olduğu ayrıştırılmadan yazılan tek bir başvuru, her üç yolda da eksik kalır.
Yanlış Adresin Görünmeyen Maliyeti
Yanlış mercie yapılan başvurunun asıl zararı reddedilmesi değil, bu sırada geçen zamandır. Fesih, ihtar ve tebliğ tarihlerinden işlemeye başlayan süreler beklemez. Bu nedenle başvurudan önce talebin niteliği netleştirilmeli ve her kanal için ayrı bir süre takvimi tutulmalıdır.
Dilekçeden Önce Son Kontrol
- Olaylar tarih ve kaynak belirtilerek kronolojik tabloya işlendi mi?
- Her iddianın karşısında en az bir belge veya tanık duruyor mu?
- Talepler ayrı ayrı ve ölçülebilir biçimde yazıldı mı?
- Arabuluculuk zorunluluğu bulunan kalemler ayrıştırıldı mı?
Mobbing dosyaları delilin niceliğinden çok tutarlılığıyla değerlendirilir. Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır; işyeri yapısı, fesih biçimi ve belge durumu her dosyada farklı sonuç doğurabileceğinden sürecin bir avukatla birlikte planlanması yerinde olur.