Mobbing, işçinin sistemli biçimde yıpratılması sonucunu doğuran davranışlar bütünüdür. Hukuki olarak tek başına bir dava türü değildir; bu nedenle iddianın hangi talebe dönüştürüldüğü ve hangi kapıdan girildiği belirleyicidir.
İddiayı Talebe Dönüştürmek
Mobbing iddiası, olayın gelişimine göre farklı taleplere dayanak yapılır: 4857 sayılı Kanun kapsamında haklı nedenle fesih ve buna bağlı kıdem tazminatı, manevi tazminat, eşit davranma yükümlülüğüne aykırılıktan doğan tazminat ya da feshin geçersizliği ve işe iade. Talep belirlenmeden hangi sürenin işlediği de tespit edilemez.
Bir Aylık Süre ve Zorunlu Arabuluculuk
İşe iade istenecekse fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması gerekir. 7036 sayılı Kanun, işçi ve işveren alacakları ile işe iade taleplerinde arabuluculuğu dava şartı olarak düzenler; anlaşamama hâlinde son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılır. Doğrudan mahkemeye gidilmesi hâlinde dava, esasa girilmeden usulden reddedilir ve bu arada süre tüketilmiş olabilir.
İdari Kanallar Dava Süresini Durdurmaz
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na şikâyet, iş müfettişi incelemesi talebi, CİMER başvurusu ve 6331 sayılı Kanun kapsamındaki işyeri içi bildirim mekanizmaları önemli destekleyici kayıtlar üretir. Ancak bunların hiçbiri işe iade için öngörülen bir aylık süreyi durdurmaz. Uygulamada en sık rastlanan yanlış merci hatası tam da budur: işçi şikâyet sürecinin sonucunu bekler, bu sırada dava hakkı düşer. Doğru yöntem, idari başvuru ile arabuluculuk başvurusunu paralel yürütmektir.
Delil Toplarken Sınırı Aşmayın
- İşyeri yazışmaları, görev değişikliği ve yetki daraltma kayıtları
- Performans değerlendirmelerindeki ani ve gerekçesiz değişimler
- Sağlık kuruluşu kayıtları ve rapor geçmişi
- Aynı olayı gören çalışanların tanıklığı
- SGK hizmet dökümü, puantaj ve bordro kayıtları
Delil toplarken başkasının kişisel verilerine izinsiz erişmek, KVKK ve ceza hükümleri bakımından ayrı bir sorumluluk doğurabilir. Kendi yazışmanızın kaydı ile üçüncü kişilerin verilerinin ele geçirilmesi aynı şey değildir.
Sıralı Kontrol Listesi
- Fesih bildirimi ve tebliğ tarihi belgeyle sabitlenir.
- Talep belirlenir: işe iade mi, tazminat mı, her ikisi mi?
- Arabuluculuk başvurusu süresi içinde yapılır ve tutanak saklanır.
- Anlaşmama hâlinde iş mahkemesinde iki haftalık süre içinde dava açılır.
- 5510 sayılı Kanun kapsamındaki hizmet ve prim uyuşmazlıkları ayrı dosyada değerlendirilir.
Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; her fesih dosyasının tarih dizisi farklı işlediğinden, süreye ilişkin hesabın somut belgeler üzerinden bir hukukçuyla teyit edilmesi gerekir.