İş sözleşmesi feshedilen bir çalışan için ilk günler belirleyicidir. 4857 ve 7036 sayılı Kanunlar çerçevesinde işe iade talebi kısa ve kesin bir süreye bağlıdır; fazla mesai gibi alacak talepleri ise farklı bir zaman ölçeğinde işler. Bu iki talebin birbirine karıştırılması, en sık görülen hak kaybı sebeplerindendir.
Zorunlu Arabuluculuk Aşaması
Hem işe iade hem de işçilik alacakları bakımından dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Başvuru, kanunda gösterilen yetkili arabuluculuk bürosuna yapılır; yetkisiz büroya yapılan başvuru karşı tarafın itirazıyla sonuçsuz kalabilir. İşe iade bakımından fesih bildiriminin tebliğinden itibaren işleyen süre içinde başvuru yapılmadığında, sonradan açılacak dava esasa girilmeden reddedilir.
İki Talebi Ayrı Kurgulamak
İşe iade talebi feshin geçerli bir sebebe dayanıp dayanmadığını konu alır; fazla mesai ise çalışılan sürenin karşılığına ilişkin bir alacaktır. Arabuluculuk tutanağında hangi taleplerin görüşüldüğü açıkça yazılmalıdır. Yalnızca işe iade için yapılmış bir başvurunun ardından açılan alacak davasında, dava şartının yerine getirilmediği ileri sürülebilir. Bu nedenle başvuru formundaki talep listesi tek tek gözden geçirilmelidir.
Fazla Mesainin İspatı
- İşyeri giriş-çıkış kayıtları ve turnike verileri
- İmzalı puantaj cetvelleri ve fazla çalışma onay belgeleri
- Bordrolarda fazla mesai tahakkuku bulunup bulunmadığı
- Vardiya çizelgeleri ve görev yazıları
- Aynı dönemde çalışan tanıkların beyanları
Bordroda fazla mesai tahakkuku varsa ve bordro ihtirazi kayıt konulmadan imzalanmışsa, o döneme ilişkin talebin ispatı zorlaşır. Bu nedenle imzalanan belgelerin örneklerinin saklanması önemlidir.
Şikâyet Mercii Alacak Getirmez
Çalışma hayatına ilişkin denetim birimlerine veya sosyal güvenlik kurumuna yapılan şikâyetler idari denetim ve tespit sağlayabilir; sigorta primlerine ilişkin eksiklikler bu yolla gündeme getirilebilir. Ancak bu başvurular kendiliğinden alacak hükmü doğurmaz. İşe iade ve alacak talepleri için iş mahkemesinde dava açılması gerekir.
Takvim Kurmak
- Fesih bildiriminin tebliğ tarihi belgeyle sabitlenir.
- Arabuluculuk başvurusu için son gün takvime işlenir.
- Anlaşmazlık tutanağının düzenlendiği tarih kaydedilir.
- Dava açma süresi tutanak tarihinden itibaren hesaplanır.
- Alacak kalemleri için zamanaşımı ayrıca kontrol edilir.
Her iş ilişkisinin belge yapısı farklıdır ve süreler kısadır. Fesih bildirimini aldığınız gün bir hukukçuya danışmanız, hem başvuru merciinin hem de talep listesinin doğru belirlenmesini sağlar.