İş kazası sonrası açılacak davada en sık karşılaşılan usul hatası, dosyanın önce arabuluculuğa götürülmesi gerektiği varsayımıyla haftalarca beklenmesi ya da tam tersine, gerçekten dava şartı olan bir talebin doğrudan mahkemeye taşınmasıdır. İkisi de aynı sonuca çıkar: dosya esastan görüşülmeden usulden takılır.
İş Kazası Tazminatında Arabuluculuk Dava Şartı Var mı?
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, işçi ve işveren arasındaki pek çok alacak ve tazminat talebi için arabuluculuğu dava şartı yapmıştır. Ancak aynı kanun, iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu taleplerini bu şartın dışında tutar. Buna karşılık aynı işçinin kıdem, ihbar veya fazla çalışma alacağı arabuluculuğa tabidir. Karma dilekçelerde bu ayrım gözden kaçtığında, talebin bir kısmı usulden reddedilir.
Görevli Mahkeme ve İşveren-SGK Ayrımı
İşverene karşı yöneltilen tazminat talebi iş mahkemesinin görev alanındadır. Kurum işlemlerine, örneğin olayın iş kazası sayılıp sayılmamasına ilişkin uyuşmazlıklar da idari yargıya değil iş mahkemesine götürülür; 5510 sayılı Kanun bu davaları adli yargıya bırakmıştır. Üçüncü kişinin kusuruyla oluşan olaylarda ise dava edilecek kişi değiştiğinde görev de değişebilir. Kusur dağılımı henüz netleşmeden husumetin yanlış yöneltilmesi, sonradan taraf değiştirilemediği için ciddi bir risktir.
Yetki: Hangi Yerde Dava Açılabilir?
- İşverenin yerleşim yeri mahkemesi
- İşin veya işlemin yapıldığı, yani kazanın gerçekleştiği yer mahkemesi
- Birden fazla davalı varsa bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesi
Bu seçimlik yetki, tanıkların ve iş yeri kayıtlarının bulunduğu yer düşünülerek kullanıldığında keşif ve bilirkişi süreçleri hızlanır.
Yanlış Adrese Yapılan Başvurunun Zaman Maliyeti
6331 sayılı Kanun kapsamındaki idari denetim başvuruları ile tazminat davası birbirini ikame etmez. Çalışma müdürlüğüne yapılan şikâyet, iş güvenliği eksiklerinin tespiti için değerlidir ve dosyaya delil kazandırır; ancak tazminat zamanaşımını tek başına yönetmez. Aynı şekilde savcılığa verilen suç duyurusu ceza sorumluluğunu araştırır, alacağı doğurmaz.
Dosyayı Doğru Sırayla Kurmak
- Kaza tespit tutanağı, Kurum müfettiş raporu ve olay yeri kayıtları toplanır.
- Talepler arabuluculuğa tabi olan ve olmayan şeklinde ayrıştırılır.
- Sürekli iş göremezlik oranı netleşmeden açılacak dava için ıslah planı hazırlanır.
- Kurumun rücu ihtimali gözetilerek hesap kalemleri ayrı ayrı gösterilir.
Her iş kazası dosyasında kusur, sigortalılık ve zarar kalemleri farklı biçimde birleşir. Buradaki çerçeve yol gösterici olup somut olayınızda hesap ve usul tercihlerini bir hukukçuyla birlikte değerlendirmeniz yerinde olur.