Mobbing iddiaları, kanıtlanması zor olduğu kadar usul bakımından da hassas dosyalardır. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ile getirilen zorunlu arabuluculuk, bu tür taleplerin bir kısmını kapsarken bir kısmını kapsam dışında bırakır. Sıralamanın karıştırılması, esasa hiç girilmeden dosyanın usulden reddiyle sonuçlanabilir.
Hangi Talep Arabuluculuğa Tabi, Hangisi Değil?
İşçi ile işveren arasındaki işçilik alacakları ve işe iade talepleri bakımından arabuluculuk dava şartıdır. Buna karşılık iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri kanunda kapsam dışında tutulmuştur. Mobbing iddiası çoğu zaman karma bir yapı gösterir: bir yandan kötüniyet tazminatı ve fesihten doğan alacaklar, diğer yandan kişilik haklarının ihlaline dayanan manevi tazminat. Bu iki grubun aynı dilekçede birleştirilmesi hâlinde, arabuluculuk şartının hangi kalemler için arandığı baştan netleştirilmelidir.
Arabuluculuk Aşamasının Kendi Riskleri
- Başvuruda işverenin unvanının eksik yazılması, tutanakta taraf uyumsuzluğu doğurur.
- Alt işveren – asıl işveren ilişkisinde yalnızca birinin çağrılması, diğerine karşı dava şartını karşılamaz.
- Anlaşmama tutanağının aslı veya onaylı örneği dilekçeye eklenmezse eksiklik çıkar.
- Tutanak tarihinden sonra dava için tanınan sürenin kaçırılması, yeniden başvuru gerektirir.
Dava Aşamasında Yetkili Mahkeme
İş uyuşmazlıklarında yetki, davalı işverenin yerleşim yeri mahkemesinin yanı sıra işin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesi bakımından da kurulabilir. Merkezi başka ilde olan bir şirkette çalışan işçi, fiilen çalıştığı ildeki iş mahkemesine başvurabilir. İş mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi görev yapar; dilekçenin sulh hukuk mahkemesine verilmesi görevsizlikle sonuçlanır.
Mobbingde İspat Yükünü Hafifleten Delil Kurgusu
- Olayları tarih sırasıyla anlatan, tanık isimlerini de içeren bir kronoloji hazırlayın.
- Görev değişikliği, yer değiştirme ve savunma istem yazılarını kurum kaydıyla birlikte saklayın.
- Elektronik yazışmaları, iletildiği kişi ve saat bilgisiyle bütün hâlinde çıkarın.
- Sağlık başvurularınıza ilişkin kayıtları, sürecin etkisini göstermek üzere dosyaya ekleyin.
- İşyeri içi şikâyet mekanizmasına başvurduysanız, kuruma verilen dilekçenin kaydını isteyin.
Yanlış Mercie Başvurunun Yarattığı Zincir
Arabuluculuk aşaması atlanarak açılan davada mahkeme, esasa girmeden dava şartı yokluğundan ret kararı verebilir. Bu durumda süreç yeniden başlar; bu arada 4857 sayılı Kanun kapsamındaki bazı taleplerin süreleri işlemeye devam eder. Aynı şekilde sosyal güvenlik kurumunu ilgilendiren 5510 kapsamındaki hizmet tespiti gibi talepler, işverene karşı yürütülen alacak davasından ayrı bir kurguyu gerektirir. 6331 sayılı düzenleme çerçevesindeki çalışma ortamı yükümlülükleri ise idari denetim boyutuyla ayrıca gündeme gelebilir.
Bu metin bilgilendirme amacı taşır; her mobbing dosyası kendi olgu örgüsü içinde değerlendirilir. Fesih yapılıp yapılmadığı, talep kalemlerinin niteliği ve kurum kayıtlarının durumu izlenecek yolu değiştirebileceğinden, ilk adımdan önce hukuki görüş alınması önerilir.