Fazla mesai alacağı ile sigorta kayıtlarındaki eksiklik çoğu dosyada iç içe geçer. Ancak işverene karşı ileri sürülen talep ile SGK uyuşmazlığı aynı usule tabi değildir; ikisini tek dilekçede birleştirmek dosyanın usulden reddine yol açabilir.
İki Farklı Ön Şart, İki Farklı Kapı
Ayrım şu şekildedir ve dava açılmadan önce netleştirilmelidir:
- İşverene karşı işçilik alacakları: 4857 sayılı Kanundan doğan fazla mesai, yıllık izin ve kıdem tazminatı gibi talepler için 7036 sayılı Kanun uyarınca arabulucuya başvuru dava şartıdır. Bu aşama atlanırsa dava esasa girilmeden reddedilir.
- Kuruma karşı açılacak davalar: Hizmet tespiti, prim gün sayısı ve tescil uyuşmazlıklarında önce Kuruma yazılı başvuru yapılması dava şartı olarak aranır; bu tür dosyalar arabuluculuk kapsamında değildir.
Fazla Mesainin İspatında Kayıt Kimde?
Çalışma sürelerine ilişkin kayıt tutma yükümlülüğü işverendedir; bu nedenle işyerinde imzalı puantaj, giriş çıkış kaydı veya bordro varsa ispat dengesi değişir. İşçi tarafında ise şu deliller güçlü sonuç verir: turnike ve kart okutma kayıtları, servis ve yemek listeleri, vardiya çizelgeleri, iş yazışmalarının saat bilgisi ve aynı dönemde çalışan tanıklar. Bordroda fazla mesai tahakkuku görünüyor ve ihtirazi kayıt konmadan imzalanmışsa, o dönem için yazılı delille çürütme gerekliliği doğar; bu ayrıntı dosyanın en kritik noktasıdır.
Hizmet Tespiti mi, Alacak Davası mı?
Sigortalılık süresinin hiç bildirilmemesi ya da eksik bildirilmesi hâlinde açılacak dava hizmet tespiti davasıdır ve Kurum da taraf gösterilir. Buna karşılık ücretin eksik ödenmesi ya da fazla mesainin karşılanmaması, işverene yöneltilecek alacak davasının konusudur. 5510 sayılı Kanun kapsamındaki idari işlemlere itiraz ise ayrı bir süreç izler. İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin 6331 sayılı Kanundan doğan sorumluluk da bu dosyalardan bağımsız değerlendirilmelidir.
Takvimi Baştan Kurmak
- Fesih ve son ödeme tarihlerini belirleyip zamanaşımı takvimini çıkarın.
- Arabuluculuk gerekiyorsa son tutanağı dava dilekçesine eklemeyi unutmayın; eksik ek en sık görülen usul hatasıdır.
- Kuruma yapılan başvurunun tarihini ve cevabını saklayın.
- Delil listesini dilekçeyle birlikte sunun; sonradan delil bildirmek her hâlde mümkün olmaz.
Kısa Not
Buradaki bilgiler genel niteliktedir. Çalışma düzeni ve işyeri kayıtları her dosyada farklı sonuç doğurabileceğinden, başvuru sıralamanızı bir hukukçuyla birlikte belirlemeniz önerilir.