Mobbing iddiası, çoğu zaman iş ilişkisi devam ederken doğar ancak sonuçları fesihten sonra tartışılır. Aynı olay örgüsü; işyeri içi bildirim, idari şikâyet, ceza soruşturması ve iş mahkemesindeki alacak davası olmak üzere birbirinden bağımsız kanallarda değerlendirilebilir. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı düzenlemelerin kesiştiği bu alanda en sık görülen kayıp, dilekçenin yanlış kapıya bırakılması ve doğru merci bulunduğunda sürenin tükenmiş olmasıdır.
Aynı Olayın Dört Ayrı Kapısı
- İşyeri içi bildirim ve insan kaynakları süreci: kayıt üretir, alacak doğurmaz.
- Çalışma hayatının denetiminden sorumlu birimlere yapılan idari şikâyet: işverene yaptırım gündeme getirebilir, işçinin tazminatını hükme bağlamaz.
- Hakaret, tehdit gibi bağımsız suç oluşturan davranışlar için savcılığa suç duyurusu.
- Kıdem ve diğer işçilik alacakları için iş mahkemesi.
İdari şikâyetin sonuçlanmasını beklemek, alacak talebinin süresini uzatmaz. Bu dört kanal paralel yürütülmeli, biri diğerinin yerine geçirilmemelidir.
İşçi mi Kamu Görevlisi mi: Yargı Kolunu Belirleyen Ayrım
Statüsü kamu görevlisi olan kişinin aynı içerikteki iddiası idari yargıda, iş sözleşmesiyle çalışanın iddiası iş mahkemesinde görülür. Kurum aynı olsa bile kadro ve sözleşme türü yargı kolunu değiştirir. Bu nedenle ilk adım dilekçe yazmak değil, çalışma ilişkisinin hukuki niteliğini belgeyle sabitlemektir.
Kıdem Hesabını Ayakta Tutan Fesih Kurgusu
Mobbing iddiasında kıdem tazminatı, çoğu zaman işçinin haklı nedenle feshine bağlanır. Sade bir istifa dilekçesi verildiğinde, sonradan mobbing anlatımı eklense bile fesih beyanının gerekçesini genişletmek tartışmalı hale gelir. Fesih bildiriminde nedenin somut olaylara atıfla yazılması, hesaplamada esas alınacak giydirilmiş ücretin ve hizmet süresi başlangıcının baştan belirlenmesi gerekir.
Arabuluculuk Basamağında Yön Kaybı
İşçilik alacakları bakımından arabuluculuk dava şartıdır. Uygulamadaki tipik hata, son tutanakta yalnızca kıdem ve ihbar kalemlerinin yazılması, manevi tazminat gibi taleplerin tutanağa geçirilmemesidir. Tutanakta yer almayan kalem için açılan dava dava şartı yokluğundan usulden reddedilebilir. Buna karşılık iş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan tazminat talepleri bakımından mevzuat ayrı bir rejim öngördüğünden, talebin hangi başlıkta kurulduğu doğrudan usulü etkiler.
Delil Zamanlaması
Mobbing anlatımı tek bir olayla değil, süreklilik ve sistematiklikle kurulur. Tarih sırasına dizilmiş yazışmalar, görev değişikliği yazıları, izin ve rapor kayıtları, tanıkların hangi olaya ilişkin bilgi sahibi olduğunu gösteren bir tablo, dilekçeden önce hazırlanmalıdır. Hukuka aykırı yolla elde edilmiş kayıtların ispat değeri ayrıca değerlendirilmelidir.
Buradaki açıklamalar genel nitelikte olup her dosyanın kendi koşulları merci ve süre sonucunu değiştirebilir. Fesih öncesinde hukuki görüş almak, sonrasında telafi çabasından çoğu kez daha etkilidir.