İş hukukunda arabuluculuğun dava şartı olduğu bilgisi doğrudur; ancak her talep için geçerli değildir. İş kazasından kaynaklanan tazminat dosyalarında bu kuralın kapsamı özel olarak düzenlenmiştir. Kapsamı yanlış okumak, gereksiz bir bekleme ya da dava şartı yokluğundan usulden ret sonucunu doğurur.
Kapsam Farkını Doğru Kurmak
7036 sayılı Kanun, işçi ve işveren arasındaki alacak ve tazminat talepleri ile işe iade istemleri için arabuluculuğu dava şartı haline getirmiştir. Buna karşılık iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlara bağlı rücu talepleri bu şartın dışında tutulmuştur. Dolayısıyla iş kazasına dayanan tazminat davasında son tutanak aranmaz; ancak aynı dosyada kıdem, ihbar veya fazla çalışma gibi işçilik alacakları da isteniyorsa bu kalemler için ayrı bir değerlendirme gerekir.
Kurum İşlemleri İçin Ayrı Ön Koşul
5510 sayılı Kanun kapsamındaki işlemlere, örneğin olayın iş kazası sayılmamasına ilişkin karara karşı dava açılmadan önce ilgili kuruma başvuru yapılması aranır. Bu ön başvuru arabuluculukla karıştırılmamalıdır; ikisi farklı kurumlardır ve biri diğerinin yerine geçmez. Görevli mahkeme ise iş mahkemesidir.
Kaza Sonrası İlk Kırk Sekiz Saatin Belgeleri
- Olayın işverence usulüne uygun bildirilmiş olması
- İşyeri kaza tutanağı ve tanık beyanlarının tarihli biçimde alınması
- Hastane kayıtlarının ve ilk müdahale evrakının temini
- 6331 sayılı Kanun kapsamındaki risk değerlendirmesi ve eğitim kayıtlarının istenmesi
- Kişisel koruyucu donanım zimmet belgelerinin dosyaya alınması
Kusur ve Zarar Hesabının Kurgusu
İş kazası dosyalarında sonucu belirleyen iki unsur, kusur dağılımı ve sürekli iş göremezlik oranıdır. Bu nedenle 4857 sayılı Kanun ile iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı kapsamındaki yükümlülüklerin hangilerinin yerine getirilmediği, dilekçede tek tek ve belgeye bağlanarak gösterilmelidir. Kurum tarafından bağlanan gelirlerin tazminattan mahsubu meselesi de hesabın en tartışmalı başlığıdır ve talep kurulurken baştan dikkate alınmalıdır.
Usulden Ret Riskini Önlemek
Aynı dilekçede hem iş kazası tazminatı hem klasik işçilik alacağı isteniyorsa, dava şartı bulunan kalemler için başvuru yapılmadan dava açılması, o kalemler bakımından usulden redde yol açar. Bu riski önlemenin pratik yolu, talepleri baştan iki gruba ayırmak ve gerekli olan grup için arabuluculuk sürecini tamamlamaktır.
Bu metin genel bilgilendirme niteliğindedir. Kazanın oluş biçimi, kurum kayıtları ve işyeri belgeleri dosyanın sonucunu doğrudan etkiler; dava yolu seçilmeden önce evrakın bir hukukçuyla incelenmesi yerinde olur.