İş ilişkisi sona erdiğinde işçinin elinde iki ayrı takvim vardır: feshe itiraz için işleyen kısa süre ve alacak talepleri için işleyen zamanaşımı. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı kanunlar ekseninde bu rehber, iki takvimin nasıl birlikte yönetileceğini ve hangi talebin hangi kapıya götürüleceğini anlatıyor.
Fesih Tarihi Bütün Takvimi Belirler
Fesih bildiriminin işçiye ulaştığı gün, sonraki bütün hesapların çıkış noktasıdır. Bildirimin yazılı yapılıp yapılmadığı, gerekçe içerip içermediği ve savunma alınıp alınmadığı ayrıca not edilmelidir. Sonradan ileri sürülen yeni fesih gerekçeleri kural olarak dinlenmez; bu nedenle bildirim metninin bir örneğinin saklanması işçi lehine güçlü bir dayanaktır.
Zorunlu Arabuluculuk: Dava Şartı
İşçi ile işveren arasındaki alacak ve tazminat talepleri ile işe iade talebinde, dava açmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Bu aşama atlanarak açılan dava esasa girilmeden usulden reddedilir. Feshin geçersizliği ve işe iade talebi bakımından ise başvuru için tanınan süre yalnızca bir aydır; anlaşmama tutanağının düzenlenmesinden sonra dava için tanınan süre de kısadır ve bu iki süre ard arda titizlikle izlenmelidir.
Hangi Talep Hangi Kapıya
- Kıdem ve ihbar tazminatı, fazla mesai, yıllık izin ve ücret alacakları: arabuluculuk sonrası iş mahkemesi.
- Hizmet tespiti ve prim gün sayısına ilişkin uyuşmazlıklar: kurumun da taraf gösterildiği iş mahkemesi dosyası.
- İş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat: iş mahkemesi; ayrıca ceza soruşturması bağımsız yürür.
- İş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerine aykırılık: idari yaptırım süreci ayrı işler.
Sosyal güvenlik kurumu taraf olduğu için dosyanın idari yargıya ait olduğunu düşünmek yaygın bir yanılgıdır; bu tür uyuşmazlıkların önemli bölümü adli yargıda görülür.
Belgeler İşveren Elindeyse
- Elde bulunan bordro, banka hesap dökümü ve mesaj kayıtları önce kendi arşivinizde toplanır.
- İşyeri kayıtlarının mahkemece işverenden istenmesi dilekçede açıkça talep edilir.
- Kurum kayıtları ve giriş çıkış verileri için müzekkere talepleri ayrı ayrı yazılır.
- Tanıklar, çalışma dönemini ve fiili mesai düzenini bilenler arasından seçilir.
Anlaşma Tutanağının Kapsamı
Arabuluculuk aşamasında imzalanan tutanak, kapsamına giren talepler bakımından kesin sonuç doğurur. Bu nedenle tutanakta hangi alacak kalemlerinin çözüldüğü tek tek yazılmalı, kapsam dışı bırakılan talepler açıkça saklı tutulmalıdır. Genel ibare içeren metinler, sonradan açılacak davanın önünü kapatabilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; çalışma süresi, fesih sebebi ve işyerinin niteliği hesapları değiştirir. Fesih bildirimini aldıysanız süre çok kısa olduğundan, tutanak imzalamadan önce hukuki değerlendirme almanız önerilir.