İş kazası dosyalarında sonucu belirleyen şey çoğunlukla kazanın kendisi değil, kazadan sonraki ilk günlerde toplanabilen delillerdir. Kamera görüntüsü silinir, tanık işten ayrılır, olay yeri düzenlenir. 4857, 6331, 5510 ve 7036 sayılı düzenlemelerin kesiştiği bu alanda hem ispat planının hem de başvurulacak merciin baştan doğru kurulması gerekir.
İlk 72 Saatte Kaybolan Deliller
Kaza anına ilişkin kamera kayıtları çoğu işletmede sınırlı süre saklanır. Bu nedenle görüntülerin muhafazası talebi yazılı olarak yapılmalı, mümkünse delil tespiti yoluna gidilmelidir. Aynı şekilde vardiya çizelgesi, iş emri, makine bakım kayıtları ve kişisel koruyucu donanım zimmet belgeleri erken istenmelidir.
İspat Yükü Kimde, Karine Kimin Lehine?
İşverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini yerine getirdiğini ortaya koyması beklenir; işçi tarafı ise kaza ile zarar arasındaki nedensellik bağını gösterir. Bu denge, delil listesinin nasıl kurulacağını doğrudan etkiler. Eğitim kayıtlarının imzasız olması, risk değerlendirmesinin güncellenmemiş olması ya da bakım defterinin boş bırakılması dosyada tek başına anlam taşıyan bulgulardır.
- İş kazası bildirimi ve kolluk tutanakları
- İSG eğitim, işe giriş ve periyodik sağlık muayene kayıtları
- Risk değerlendirme raporu ve güncelleme tarihleri
- Tanık listesi ile tanıkların olay anındaki konumlarını gösteren kroki
Kurum Süreci ile Yargı Sürecini Karıştırmamak
Olayın iş kazası sayılıp sayılmayacağı, gelir bağlanması ve sürekli iş göremezlik oranı Kurum işlemlerine; maddi ve manevi tazminat talebi ise iş mahkemesine aittir. Rücu ilişkisi ise ayrı bir hattır. Uygulamadaki en sık merci hatası, tazminat talebinin Kurum başvurusuyla karşılanabileceği sanılarak yargı takviminin ıskalanmasıdır. Tespit niteliğindeki uyuşmazlıkla alacak niteliğindeki talebin ayrı ayrı planlanması gerekir.
Kusur ve Maluliyet Raporlarına Hazırlık
Dosyanın teknik omurgasını bilirkişi ve sağlık kurulu raporları oluşturur. Bu nedenle rapor aşamasına gelindiğinde sunulacak belgelerin çok önceden hazırlanması gerekir. Kusur dağılımına ilişkin itiraz, soyut bir memnuniyetsizlik olarak değil; hangi mevzuat yükümlülüğünün hangi belgeyle ihlal edildiği gösterilerek yazılmalıdır.
- Olay anı dakika dakika kronolojiye dökülür.
- Her kronoloji satırına karşılık gelen belge işaretlenir.
- Eksik belge için kurumlardan yazı istenir.
- Rapor sonrası itiraz gerekçeleri şimdiden taslaklanır.
Kısa Bir Hatırlatma
Bu metin yol gösterici bir çerçeve sunar; kazanın oluş biçimi, işyerinin yapısı ve tarafların sıfatı sonucu değiştirebilir. Delil kaybını önlemek için dosyanızı erken aşamada bir hukukçuya değerlendirtmeniz önerilir.