Fazla çalışma alacağı, iş yargısında en çok tartışılan ve en çok delil yetersizliğinden eriyen kalemlerden biridir. SGK boyutu işin içine girdiğinde ise dosyanın hangi mecrada, hangi sırayla yürütüleceği ayrı bir sorun hâline gelir. Bu rehber, ikisinin kesiştiği noktada ispat kurgusunu ele alıyor.
Fazla Mesaiyi Kim, Neyle İspatlar
Fazla çalışmanın varlığını kural olarak işçi ispatlar; ödendiğini ise işveren. Bu ayrım, dosyanın delil planını doğrudan belirler. İşçi tarafında en güçlü kaynaklar; giriş-çıkış (PDKS) kayıtları, vardiya çizelgeleri, iş yeri araç takip verileri, kurumsal e-posta ve mesajlaşma trafiği ile aynı dönemde çalışan tanıklardır. İşveren tarafında ise imzalı puantaj, bordro ve banka ödeme kayıtlarının birbirini doğrulaması beklenir.
Bordro İmzası ve İhtirazi Kayıt
Fazla mesai tahakkuku içeren bir bordronun ihtirazi kayıt konulmadan imzalanması, o dönem bakımından ispatı ciddi biçimde zorlaştırır. Bu nedenle imzalı bordroların bulunduğu aylar ile bulunmadığı aylar dosyada ayrı ayrı işaretlenmeli; talep, bu ayrıma göre dönemselleştirilmelidir. Yargılamada tanık beyanına dayanan hesaplamalarda hakkaniyet indirimi uygulanabildiği için, yazılı kayda dayanan dönemlerin ayrıştırılması alacağın korunması açısından belirleyicidir.
Arabuluculuk Şartı Hangi Talep İçin Geçerli
7036 sayılı düzenleme uyarınca işçilik alacaklarında arabuluculuk dava şartıdır ve bu şart yerine getirilmeden açılan dava usulden reddedilir. Buna karşılık 5510 kapsamında Kuruma karşı yürütülen hizmet tespiti türü uyuşmazlıklar ile iş kazası ve meslek hastalığından doğan tazminat talepleri bakımından durum farklıdır. Aynı dilekçede birden çok talep birleştirildiğinde, bir kısmı için şart aranırken diğeri için aranmaması karışıklık yaratır; bu nedenle talepler baştan gruplanmalıdır.
Yanlış Mercie Başvurunun Görünümleri
- SGK idari para cezasına karşı önce Kurum nezdinde işletilmesi gereken itiraz aşamasını atlayıp doğrudan dava açmak.
- 4857 kapsamındaki alacak talebini, hizmet tespiti dosyasının içine sıkıştırmak.
- 6331 kapsamındaki iş sağlığı ve güvenliği yaptırımları ile iş sözleşmesinden doğan alacakları tek dosyada yürütmeye çalışmak.
- Arabuluculuk son tutanağında yer almayan bir talebi dava dilekçesine eklemek.
Delil Toplamanın Sırası
Uygulamada en verimli sıra şudur: önce iş yerinden temin edilebilecek belgeler listelenir, ardından üçüncü kişilerdeki kayıtlar (banka, SGK hizmet dökümü, müşteri firma kayıtları) için müzekkere talepleri hazırlanır, en son tanık listesi oluşturulur. Tanık, yazılı delilin boşluğunu doldurmak için değil, onu açıklamak için kullanıldığında değer taşır. Hizmet dökümü ile bordro arasındaki gün ve prim gün sayısı farkları ise ayrı bir tabloda karşılaştırılmalıdır.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır; çalışma düzeni, iş yeri kayıt sistemi ve fesih biçimi sonucu değiştirebilir. Talebinizi şekillendirmeden önce belgelerinizle birlikte hukuki değerlendirme almanız faydalı olacaktır.