İş uyuşmazlıklarında en sık karşılaşılan kayıp, haksızlığın ispat edilememesinden değil, başvurunun geç yapılmasından doğar. İşe iade talebi ile fazla mesai alacağı aynı fesihten kaynaklansa bile farklı takvimlere tabidir ve bu ikisi karıştırıldığında bir talep kurtarılırken diğeri kaybedilir.
İki Talebin İki Ayrı Saati
4857 sayılı Kanun kapsamında iş güvencesinden yararlanan işçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmak zorundadır. Anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde dava açılır. Buna karşılık fazla mesai, yıllık izin ve diğer ücret alacakları için işleyen zamanaşımı çok daha uzundur; ücret niteliğindeki alacaklarda beş yıllık süre uygulanır. Yani işe iade penceresi kapanmış olsa dahi alacak davası yolu genellikle açıktır. Bu ayrımın baştan yapılması, feshin hemen ardından hangi işin ne zaman yapılacağını netleştirir.
Fazla Mesainin İspatında Delil Sırası
Fazla çalışma iddiasında ispat yükü kural olarak işçidedir; ancak işverence tutulması gereken kayıtların varlığı bu dengeyi değiştirir. Delil sıralaması şu şekilde kurulduğunda dosya güçlenir:
- İşyeri giriş çıkış kayıtları, turnike ve kart okuma verileri.
- Ücret bordroları ve bordroda fazla mesai tahakkuku bulunup bulunmadığı; ihtirazi kayıt konulup konulmadığı.
- İş programı, vardiya çizelgesi, kurumsal yazışma ve görev kayıtları.
- Aynı dönemde aynı birimde çalışan tanıkların beyanı.
Bordroda fazla mesai tahakkuku varsa ve ihtirazi kayıt konulmamışsa, o dönem yönünden iddianın ispatı zorlaşır. Bu nedenle çalışma sürerken imzalanan belgeler, dava aşamasındaki en belirleyici delillerdir.
İşe Başlatma Aşamasının Kısa Süreleri
İşe iade kararı kesinleştiğinde süreç bitmez; asıl kısa süreler burada başlar. İşçi, kesinleşen kararın kendisine tebliğinden itibaren on iş günü içinde işverene başvurmak zorundadır. Bu başvuru yapılmazsa fesih geçerli hale gelir ve karar hükümsüz kalır. İşveren de başvuru üzerine kanunda öngörülen bir aylık süre içinde işe başlatmadığında, iş güvencesi tazminatı ve boşta geçen süre ücreti gündeme gelir. Başvurunun yazılı ve ispatlanabilir biçimde yapılması bu aşamanın tek kuralıdır.
SGK ve İş Sağlığı Boyutu
Fesihle birlikte 5510 sayılı Kanun kapsamındaki bildirimler ve çıkış kodu da denetlenmelidir; hatalı çıkış kodu işsizlik ödeneğini doğrudan etkiler. İş kazası veya meslek hastalığı iddiası varsa 6331 sayılı Kanun kapsamındaki yükümlülüklerin ihlali ayrı bir dosya konusudur ve o dosyanın zamanaşımı bağımsız işler.
Fesihten Sonraki İlk Hafta İçin Kısa Liste
Fesih bildirimi ve tebliğ tarihi belgelenir, işyeri kayıtlarının kopyası varsa toplanır, arabuluculuk başvurusu için son gün takvime işlenir, alacak kalemleri ayrı bir listede toplanır.
Buradaki bilgiler genel çerçeve sunar. Fesih gerekçesi, işyeri büyüklüğü ve kıdem sonucu değiştirebileceğinden dosyanız için hukuki destek almanız yararlı olur.