Fazla çalışma alacağı ile SGK kaynaklı uyuşmazlıklar, aynı çalışma ilişkisinden doğsa da farklı takvimlere ve farklı mercilere tabidir. 4857 kapsamındaki ücret nitelikli alacaklar için zamanaşımı işlerken, 5510 kapsamındaki hizmet tespiti ve prim uyuşmazlıkları başka bir usul çizgisinde ilerler. Bu iki hattı tek takvimde görmemek, uygulamada en sık yaşanan hak kaybı sebebidir.
İki Ayrı Hat: İş Mahkemesi ve Kurum Süreci
Fazla mesai, hafta tatili ve genel tatil alacakları için 7036 uyarınca dava şartı arabuluculuk aşaması işletilir. Buna karşılık sigortalılığın tespiti veya hizmet süresine ilişkin talepler farklı bir hukuki nitelik taşır ve Kurumun işleme dahil edilmesini gerektirir. Talepler tek dilekçede karıştırıldığında, usulden dönen bir kalem diğerlerini de geciktirir. Doğru yaklaşım, her talebi kendi yolundan yürütüp ortak delil havuzunu paylaşmaktır.
Zamanaşımının Sessizce İşlediği Dönem
Çalışma devam ederken de ücret nitelikli alacaklar için zamanaşımı işlemeye devam eder. İş ilişkisi sürerken talepte bulunmaktan çekinen çalışanlar, yıllar sonra dava açtıklarında geçmiş dönemin bir kısmının düşmüş olduğunu görür. Bu nedenle fesih beklenmeden, en azından kayıt ve belgelerin tarihli biçimde saklanması gerekir. Fesih hâlinde ise ihbar, tebliğ ve arabuluculuk son tutanak tarihleri ayrı ayrı not edilmelidir; dava açma penceresi bu tarihlerden hesaplanır.
Fazla Mesaiyi Somutlaştıran Kayıtlar
- Giriş çıkış turnike ve kartlı geçiş dökümleri, mümkünse kurumdan resmî yazıyla istenir.
- Vardiya çizelgeleri, servis saatleri ve puantaj tabloları dönem dönem eşleştirilir.
- İş yazışmaları ve sistem log kayıtları, mesai dışı saat damgalarıyla birlikte derlenir.
- Bordroda tahakkuk gösterilen aylar ile gösterilmeyen aylar ayrıştırılır.
- Tanık listesi, aynı vardiyada çalışmış kişiler esas alınarak dönemlere göre kurulur.
Bordro İmzasının Yarattığı Eşik
Fazla mesai tahakkuku içeren ve ihtirazi kayıt konulmadan imzalanan bordrolar, o dönem için ispat yükünü ağırlaştırır. Bu durumda yazılı delille çelişkinin ortaya konması gerekir; salt tanık beyanı çoğu zaman yeterli görülmez. Bordrolarda tahakkuk gösterilmeyen dönemler ile gösterilen dönemleri baştan ayırmak, hem talep tutarını gerçekçi tutar hem de duruşmadaki tartışmayı daraltır.
Bilgilendirme
Bu metin genel çerçeveyi anlatır; işyeri uygulaması, sözleşme türü ve kayıt düzeni sonucu doğrudan etkiler. Alacak ve süre hesabını kendi bordro ve kayıtlarınız üzerinden bir hukukçuyla birlikte çıkarmanız daha güvenli olacaktır.