İş sözleşmesi feshedilen bir çalışan için en kritik kayıp, çoğu zaman esasa ilişkin bir tartışmadan değil, takvimin yanlış kurulmasından doğar. İşe iade talebi, 4857 ve 7036 sayılı kanunların çizdiği sıkı bir usul hattı üzerinde ilerler; fazla mesai gibi parasal alacaklar ise kendi ritmiyle yürür. Bu iki hattı aynı dosyada birbirine karıştırmak, en sık rastlanan hak kaybı sebeplerinden biridir.
Fesih Bildiriminin Tebliği: Saatin Başladığı An
Süre hesabı, feshin öğrenildiği gün değil, fesih bildiriminin usulüne uygun tebliğ edildiği tarihten yürür. Bu nedenle dosyanın ilk sayfasına yazılması gereken bilgi, tebliğ tarihini gösteren belgedir: imzalı bildirim, tebligat parçası veya noter ihtarnamesi. Elden imzalatılan bildirimlerde imza tarihi ile bildirimin içeriğindeki tarih farklıysa, bu fark en baştan not edilmelidir.
İşe iade talebinde arabuluculuğa başvuru, kanunda öngörülen bir aylık süre içinde yapılmalıdır. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren işleyen kısa dava açma süresi içinde iş mahkemesine gidilir. Bu iki eşiğin arasındaki boşluk, uygulamada beklemekle geçirilen ve sonradan telafisi olmayan bir aralıktır.
Fazla Mesai Talebini Neden Ayrı Kurgulamak Gerekir
İşe iade, feshin geçerli bir sebebe dayanıp dayanmadığını inceleyen bir uyuşmazlıktır; fazla mesai ise çalışma olgusunun ispatına dayanan parasal bir alacaktır. İkisinin ispat malzemesi de farklıdır. Fazla mesai için giriş-çıkış kayıtları, vardiya çizelgeleri, bordro içerikleri ve tanık beyanı öne çıkarken; işe iade tartışmasında savunma alınması, performans dosyası ve son çare ilkesine ilişkin belgeler belirleyicidir.
- Bordroda fazla mesai tahakkuku varsa, itirazın hangi belgeyle kayıt altına alındığı
- İşyerinde çalışma süresinin denkleştirmeye tabi olup olmadığı
- Fesih gerekçesiyle çelişen yazışma ve görevlendirme yazıları
Yanlış Mercie Başvurunun Somut Bedeli
Uygulamada karşılaşılan tipik hata, işe iade talebinin doğrudan mahkemeye taşınması ya da parasal alacaklar için yürütülen arabuluculuk dosyasının işe iade talebini de kapsadığının varsayılmasıdır. Arabuluculuk başvurusunda talebin konusu açıkça yazılmamışsa, sonradan bunun işe iade istemini de içerdiğini savunmak zorlaşır. Aynı şekilde, hizmet tespiti gibi kurumun taraf olduğu talepler ile fesih uyuşmazlığı aynı dilekçede toplandığında, dosya en baştan usul tartışmasına sıkışır.
Üç Kontrol Noktalı Takvim
- Tebliğ tarihi ve buna bağlı arabuluculuk son günü, tek bir tabloya yazılır.
- Arabuluculuk görüşmesinden önce, talep kalemleri ve iş güvencesi kapsamına ilişkin veriler (çalışan sayısı, kıdem, işveren vekili sıfatı) toplanır.
- Son tutanağın düzenlendiği gün, dava dilekçesi taslağı hazır bekletilir; tutanak örneği aynı gün temin edilir.
Kapanış
Buradaki değerlendirmeler genel nitelikte olup her fesih dosyasının kendi olgu örgüsü vardır. İşyerinin kapsamı, feshin gerekçesi ve elde bulunan kayıtlar sonucu doğrudan etkiler; bu nedenle süre hesabının ve başvuru sırasının somut belgeler üzerinden bir hukukçuyla birlikte doğrulanması yerinde olur.