İş sözleşmesinin feshi sonrasında işe iade talebi, hem sıkı bir takvime hem de kendine özgü bir ispat düzenine tabidir. Bu süreçte belirleyici olan, işçinin haksızlığı anlatması değil; işverenin geçerli bir sebebi belgeleyip belgeleyemediğidir. Takvimin ve ispat yükünün birlikte okunmaması, esasen kazanılabilir bir dosyanın usul nedeniyle kapanmasına yol açar.
Takvim: Fesihten Davaya
Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması gerekir; bu başvuru dava şartıdır. Tarafların anlaşamaması halinde son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılır. 7036 sayılı Kanun'un kurduğu bu iki aşamalı takvimde en çok kaçırılan nokta, arabuluculuk sürecinin dava süresini sınırsız biçimde uzatmadığıdır.
İspat Yükü Kimde
4857 sayılı Kanun uyarınca feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükü işverendedir. İşçi başka bir sebep iddia ediyorsa, örneğin sendikal nedeni ya da eşit davranma borcuna aykırılığı, bu iddiayı kendisi ortaya koyar. Bu dağılım, savunma stratejisini doğrudan belirler: işçi tarafının önceliği, işverenin sunduğu belgelerin iç tutarlılığını sarsmaktır.
Dosyayı Belirleyen Belgeler
- Yazılı fesih bildirimi ve içinde gösterilen somut sebep
- Fesih öncesi savunma istem yazısı ve verilen savunma
- Performansa dayalı fesihlerde ölçüt, hedef ve değerlendirme kayıtları
- Ekonomik sebep iddiasında işletmesel karara ilişkin belgeler ve aynı dönemdeki yeni işe alımlar
- Puantaj, bordro ve SGK bildirimleri arasındaki uyum
Fesih bildiriminde gösterilmeyen bir sebebe yargılama sırasında dayanılamayacağı, işveren tarafı için en sık karşılaşılan sınırlamadır.
Kapsam Şartları Gözden Kaçmasın
İşe iade korumasından yararlanmak belirli eşiklere bağlıdır: işyerinde çalışan sayısı, işçinin kıdemi ve sözleşmenin belirsiz süreli olması. Ayrıca işveren vekili konumu, korumadan yararlanmayı etkileyebilir. Bu eşikler sağlanmıyorsa talep işe iade değil, tazminat kalemleri üzerinden kurulmalıdır. İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin 6331 sayılı Kanun kapsamındaki uyuşmazlıklar ile 5510 sayılı Kanun'dan doğan hizmet tespiti talepleri ise ayrı davaların konusudur; tek dilekçede birleştirilmeleri usul sorunları doğurabilir.
Uyarı Notu
Buradaki bilgiler genel niteliktedir; işyerinin yapısı ve fesih gerekçesi sonucu değiştirir. Süreler çok kısa olduğundan, fesih bildirimini aldığınız gün bir iş hukukçusuyla görüşmeniz en güvenli yoldur.