İşe iade talebinde başarı, çoğu zaman fesihten sonraki ilk haftalarda kurulan usul planına bağlıdır. 4857 sayılı İş Kanunu ile iş mahkemelerinin usulünü düzenleyen 7036 sayılı Kanun ekseninde yürüyen süreçte, 5510 kapsamındaki sigorta kayıtları ve 6331 kapsamındaki iş sağlığı ve güvenliği belgeleri de ispat tarafında belirleyici rol oynar.
Fesih Bildiriminin Tarihi ve Şekli Neden Kritiktir
Sürecin başlangıç anı, işverenin sözlü açıklaması değil bildirimin işçiye ulaştığı tarihtir. Bildirimin yazılı olup olmadığı, fesih sebebinin açıkça gösterilip gösterilmediği ve savunma alınıp alınmadığı ilk günden not edilmelidir. Bildirimde gösterilmeyen bir sebebin sonradan ileri sürülmesi, işverenin savunmasını zayıflatır; bu ayrımın kayda geçirilmesi işçi tarafının en somut kazanımıdır.
Arabuluculukta Anlaşmanın Geri Dönüşü Yoktur
Görüşmede varılan anlaşma yalnızca bir ödeme kabulü değil, çoğu zaman işe iade talebinden vazgeçme anlamına gelir. Bu nedenle masaya oturmadan önce kıdem ve ihbar alacağı, boşta geçen süre karşılığı ve işe başlatmama tazminatı ihtimalleri kabaca hesaplanmalı; teklif bu çerçeveyle karşılaştırılmalıdır. Anlaşma metninde hangi alacakların kapsandığı tek tek yazılmalıdır.
İspat Yükü Kimde, Belgeyi Kim Üretir
- Geçerli sebep iddiasını ortaya koyma yükü kural olarak işveren tarafındadır.
- İşçi tarafı, fesih sebebinin gerçek olmadığını gösteren karşı olguyu hazırlamalıdır.
- Performans gerekçesinde ölçüt, hedef ve önceki değerlendirme kayıtları istenmelidir.
- Ekonomik gerekçede aynı dönemde yapılan yeni işe alımlar araştırılmalıdır.
- Disiplin gerekçesinde tutanakların tarihi ve imza durumu incelenmelidir.
Dava Yoluna Geçilirken Hazırlanacak Delil Paketi
- Hizmet dökümü ve sigorta bildirimleri.
- Bordrolar, ödeme kayıtları ve varsa prim hesap tabloları.
- Görev tanımı, yazışmalar ve çalışma düzenini gösteren kayıtlar.
- Tanık listesi ve her tanığın hangi olguyu doğrulayacağının notu.
- İşyeri güvenliği ve eğitim kayıtları ilgili olduğu ölçüde.
Takvimi Tek Tabloda Tutmak
Fesih tarihi, arabuluculuk başvurusu, son tutanak tarihi ve dava açma penceresi aynı tabloda izlenmelidir. Bu kalemler ayrı yerlerde tutulduğunda, sürecin bir aşamasında kazanılan zaman diğerinde kaybedilir.
Yukarıdaki başlıklar yol gösterici niteliktedir; işyerinin yapısı, çalışan sayısı ve fesih gerekçesi sonucu değiştirebileceğinden, bildirimi aldıktan hemen sonra hukuki değerlendirme yaptırmak yerinde olur.