İş sözleşmesinin feshi, çalışan açısından tek bir talep değil, birbirinden farklı sürelere tabi taleplerin aynı anda doğduğu bir andır. İşe iade talebi ile kıdem ve ihbar tazminatı talebi aynı fesihten kaynaklansa da farklı takvimlerde işler. 4857 ve 7036 sayılı kanunların birlikte uygulandığı bu alanda en pahalı hata, zorunlu arabuluculuk aşamasının atlanması ya da başvurunun yanlış birime yapılmasıdır.
İki Talep, İki Ayrı Saat
Feshin geçersizliği ve işe iade talebi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren kanunda öngörülen bir aylık süre içinde arabulucuya başvurulmasını gerektirir. Anlaşma sağlanamazsa son tutanak tarihinden itibaren yine kısa bir süre içinde iş mahkemesinde dava açılmalıdır. Kıdem ve ihbar tazminatı ile ücret alacakları ise zamanaşımı süresine tabidir ve bu süre çok daha uzundur. Aynı dosyada bir talep haftalarla, diğeri yıllarla ölçüldüğü için tek bir takvim tutmak yanıltıcıdır; her talep kendi satırında izlenmelidir.
Arabuluculuk Başvurusunda Usul Ayrıntıları
- Başvurunun karşı tarafı doğru belirlenmelidir; asıl işveren ile alt işveren ayrımı yapılmadan yapılan başvuru sonradan tartışma yaratır.
- Başvuru, yetkili arabuluculuk bürosuna yapılmalıdır; yetki itirazı gündeme geldiğinde tutanağın geçerliliği tartışılır.
- Talep konusu tutanakta açıkça yazılmalıdır; tutanakta yer almayan bir alacak için dava şartının yerine geldiği kabul edilmeyebilir.
- Anlaşma belgesi imzalanırken hangi alacakların kapsandığı kalem kalem yazılmalıdır.
- İş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri bu zorunluluğun dışındadır.
Görev Sorunu: İş Mahkemesi mi, İdari Yargı mı
5510 sayılı Kanundan doğan hizmet tespiti ve sigortalılık uyuşmazlıkları iş mahkemesinde görülürken, Kuruma ait bazı idari işlemler ve idari para cezaları farklı bir yolda değerlendirilir. Aynı şekilde 6331 sayılı Kanun kapsamında iş sağlığı ve güvenliği denetimi sonucu uygulanan idari yaptırımlar, iş mahkemesinin görev alanına girmez. Çalışanın ya da işverenin bu ayrımı gözetmeden dilekçe vermesi, uyuşmazlığın esasına hiç girilmeden zaman kaybedilmesine yol açar.
Kıdem Hesabının Dayanağını Kurmak
Kıdem tazminatı hesabı, giydirilmiş brüt ücret üzerinden yapılır ve düzenli olarak sağlanan yol, yemek, ikramiye gibi menfaatler hesaba dâhil edilir. Bu nedenle ücretin ne kadar olduğu kadar, ödemelerin nasıl belgelendiği de önemlidir. Bordroların imzalı olup olmadığı, ödemelerin banka üzerinden yapılıp yapılmadığı ve fazla çalışmanın hangi delille ispatlanacağı baştan tespit edilmelidir. Hesap tablosu, davadan önce hazırlanıp belgelerle eşleştirildiğinde talep kalemleri ölçülebilir hâle gelir.
Fesihten Sonraki İlk Hafta
- Fesih bildiriminin tarihi ve tebliğ şekli belgelenir.
- Fesih gerekçesinin yazılı olarak bildirilip bildirilmediği kontrol edilir.
- Çalışma süresi, ücret ve yan menfaatler belgelere dayandırılarak listelenir.
- İşe iade talebi için arabuluculuk başvurusunun son günü takvime işlenir.
- Tazminat ve alacak kalemleri için ayrı bir zamanaşımı takibi kurulur.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Fesih türü, işyerinin niteliği ve çalışan sayısı gibi unsurlar sonucu doğrudan etkilediğinden, fesih bildirimini aldıktan sonra vakit kaybetmeden hukuki değerlendirme alınması yerinde olur.