İşyerinde yıldırma iddiası, tek bir dava türüne sıkışmayan ender uyuşmazlıklardandır. Aynı olay örgüsü; iş mahkemesinde tazminat istemine, çalışma mevzuatı çerçevesinde idari şikâyete ve ağır hâllerde savcılık soruşturmasına aynı anda konu olabilir. 4857 sayılı İş Kanunu, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu bu hatları birbirinden ayırır. Uygulamada dosyaların önemli bölümü delil yokluğundan değil, delilin yanlış mercie sunulmasından güç kaybeder.
Aynı Olgu, Üç Ayrı Kapı
- İş mahkemesi: manevi tazminat, haklı nedenle fesih sonucu doğan alacaklar ve koşulları varsa işe iade istemi burada görülür.
- İdari şikâyet: işverenin psikososyal riskler dahil önlem alma yükümlülüğü, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı kapsamında denetim biriminin konusudur.
- Ceza soruşturması: davranış hakaret, tehdit, taciz gibi bağımsız bir suç tipine ulaşıyorsa başsavcılığa şikâyet gerekir.
Bu yollar birbirinin alternatifi değildir; biri diğerinin sonucunu beklemez. Yine de denetim raporu veya ceza dosyası içeriği tazminat davasında dayanak ürettiğinden sıralama stratejiktir.
Yanlış Kapının Bedeli Nerede Ortaya Çıkar
En sık görülen hata, idari şikâyet sonucunu bekleyip iş mahkemesi takvimini ihmal etmektir. İdari inceleme süresi, fesihten sonra işletilen süreleri kendiliğinden esnetmez. İşe iade isteminde fesih bildirimine bağlı kısa başvuru süresi bulunması, işçi alacak ve tazminat taleplerinde ise dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmasının dava şartı olması, takvimin en kırılgan iki noktasıdır. Doğrudan mahkemeye gidilen dosya, esasa hiç girilmeden usulden reddedilebilir.
İspatın Ağırlık Merkezi: Süreklilik
Yıldırma iddiasında tek bir olay değil, sistematik ve süreklilik gösteren bir örüntü değerlendirilir. Bu nedenle delil, kronolojik bir tablo hâline getirilmelidir: tarih, davranış, tanık, yazılı iz. Görev tanımının kademeli daraltılması, izin ve rapor taleplerinin farklılaştırılması, toplantı davetlerinin kesilmesi gibi kurum içi kayıtlar; tek başına anlamsızken bir arada tutarlı bir anlatı kurar. Uygulamada bu tür iddialarda güçlü emare ve yaklaşık ispat ölçütünün benimsendiği, buna karşılık ispat malzemesinin dağınık sunulduğu dosyalarda sonucun değiştiği görülmektedir.
Delil Toplarken Hukuka Uygunluk Sınırı
Ses veya görüntü kaydı, e-posta ve mesaj dökümleri sıklıkla başvurulan kaynaklardır. Burada kritik ayrım, kaydın kişinin kendi taraf olduğu bir görüşmeye ilişkin olması ile üçüncü kişilerin haberi olmaksızın izlenmesi arasındadır. Hukuka aykırı elde edilen delil, hem dosyada değerlendirme dışı bırakılabilir hem de işçi aleyhine ayrı bir sorumluluk doğurabilir.
Fesih Kararından Önce Yapılacak Kontrol
İstifa dilekçesi verildiğinde ispat yükü ağırlaşır. Sözleşmeyi sonlandırmadan önce; yazılı bildirimin gerekçeli olması, gerekçenin somut olaylara dayandırılması ve süreye bağlı hakların hesaplanmış olması gerekir. Kurum içi başvuru ve yanıtların dosyada bulunması, sonraki aşamada işverenin önlem almadığını göstermenin en pratik yoludur.
Yukarıdaki değerlendirmeler genel nitelikte olup her işyeri ilişkisinin kendine özgü koşulları sonucu değiştirebilir. Adım atmadan önce dosyanızın ayrıntılarıyla bir avukata danışmanız yerinde olur.