Psikolojik taciz iddiası, iş hukukunda hem ispatı en zor hem de takvimi en sıkışık dosya türlerinden biridir. İşçi çoğu zaman haklı olduğunu düşünerek beklerken, kanunun tanıdığı kısa süreler işlemeye devam eder. Bu rehber, mobbing iddiasında hangi yolun hangi süreye bağlı olduğunu ve başvurunun hangi kapıya yapılacağını ele alır.
Mobbingin Hukuki Karşılığı
Türk Borçlar Kanunu işverene, işçinin kişiliğini korumak ve psikolojik tacize karşı gerekli önlemleri almak yükümlülüğü yükler. 4857 sayılı İş Kanunu ise ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı davranışları işçi bakımından haklı fesih sebebi sayar. Dolayısıyla mobbing iddiası, duruma göre hem tazminat talebinin hem de haklı nedenle feshin dayanağı olabilir; hangi sonucun istendiği baştan seçilmelidir.
Haklı Fesihte Altı İş Günü
Ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılığa dayanan fesih hakkı, olayın öğrenilmesinden itibaren altı iş günü ve her hâlde fiilin gerçekleşmesinden itibaren bir yıl geçmekle düşer. Mobbing süreklilik gösteren bir davranış biçimi olduğundan, hangi olayın fesih sebebi yapıldığı ve o olayın tarihi fesih bildiriminde açıkça belirtilmelidir. Sebep göstermeden yapılan fesih, sonradan haklı nedene dayandırılamayabilir.
İşe İade Yolunda Bir Aylık Başvuru
İş sözleşmesi işveren tarafından feshedilmişse ve iş güvencesi kapsamındaki koşullar varsa, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması gerekir. Arabuluculuk bu tür uyuşmazlıklarda dava şartıdır; doğrudan açılan dava usulden reddedilir. Anlaşmama tutanağının düzenlenmesi halinde dava için ayrıca kısa bir süre öngörülmüştür ve bu iki süre birbirinden bağımsız izlenmelidir.
Süreklilik ve Sistematikliği Gösteren Deliller
- Tarih sıralı e-posta, mesaj ve kurumsal yazışma çıktıları
- Görev, unvan ve çalışma yeri değişikliklerine ilişkin yazılar
- Performans ve disiplin süreçlerinin karşılaştırmalı kayıtları
- Sağlık kuruluşuna başvuru belgeleri ve raporlar
- Aynı ortamda çalışan tanıkların beyanları
Mobbing iddiasında tek bir olay yerine davranışın tekrarlanan ve hedefli niteliği gösterildiğinde dosya güç kazanır; bu nedenle olay günlüğü tutulması pratik bir yöntemdir.
Hangi Kapı Hangi Sonucu Verir
İdari şikâyet yolları denetim başlatabilir, ancak tazminata hükmetmez. Parasal talepler ve işe iade için iş mahkemesi görevlidir; yetki bakımından davalı işverenin yerleşim yeri ile işin yapıldığı yer mahkemeleri arasında seçim yapılabilir. İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan tazminat talepleri arabuluculuk dava şartının dışında tutulduğundan, mobbingin sağlık sonuçlarıyla birlikte ileri sürüldüğü dosyalarda talep ayrımı dikkatle yapılmalıdır.
Bu metin genel bilgilendirme niteliğindedir. Fesih tarihi, işyerindeki çalışan sayısı ve kıdem gibi unsurlar uygulanacak süreleri değiştirebileceğinden, bildirim belgelerinizle birlikte iş hukuku alanında bir hukukçuya danışmanız yararlı olacaktır.