İş hukukunda süre kaybı çoğunlukla feshin hemen ardından yaşanır. 4857 sayılı Kanun ve 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu birlikte okunduğunda, feshe bağlı bazı taleplerin çok kısa, bazı alacakların ise yıllarla ölçülen sürelere tabi olduğu görülür. Bu iki takvimi ayırmadan hareket eden işçi, işe iade imkânını kaybettiği hâlde alacak davasını sürdürdüğünü fark ettiğinde geç kalmış olur.
Feshe Bağlı Bir Aylık Süre
İş güvencesi kapsamındaki bir işçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmak zorundadır. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılması gerekir. Bu iki süre birbirinin devamıdır; ilkini kaçıran ikinciyi kullanamaz. Fesih bildiriminin ne zaman ve nasıl tebliğ edildiği bu nedenle dosyanın ilk belgesidir.
Alacaklar İçin Ayrı Bir Takvim
Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti ve fazla çalışma gibi taleplerde zamanaşımı süresi daha uzundur; bu alacaklar bakımından beş yıllık süre uygulanır. Ancak uzun süre, delilin de uzun süre korunacağı anlamına gelmez. Ücret bordroları, puantaj kayıtları ve giriş-çıkış verileri zamanla ulaşılamaz hâle gelir; bu yüzden dava açılmasa bile delil toplama işi ertelenmemelidir.
Yanlış Merci: İş Hukukundaki Tipik Sapmalar
- Alacak talebini yalnızca çalışma ve iş kurumu birimlerine şikâyet ederek dava süresinin duracağını sanmak
- Hizmet tespiti talebini SGK'yı davaya dâhil etmeden yürütmek
- 5510 sayılı Kanun kapsamındaki prim ve tescil uyuşmazlıklarını doğrudan işverene karşı açılan alacak davasının içine sıkıştırmak
- 6331 sayılı Kanun kapsamındaki iş kazası dosyalarında ceza soruşturmasını beklerken tazminat davasının süresini gözden kaçırmak
- Zorunlu arabuluculuk şartını yerine getirmeden doğrudan dava açmak
Arabuluculuk Oturumuna Hazırlık
- Talepler kalem kalem hesaplanır; toplam rakam yerine her kalemin dayanağı yazılır.
- Giydirilmiş ücretin hesabında yol, yemek ve ikramiye gibi kalemler belgeye bağlanır.
- Fesih sebebinin işveren tarafından nasıl açıklandığı yazılı olarak kayda geçirilir.
- Anlaşma hâlinde tutanağa yazılacak ibare, hangi taleplerin kapsandığını açıkça göstermelidir.
- Anlaşmama hâlinde son tutanak tarihi takvime işlenir; dava süresi o tarihten işler.
İbraname ve Ödeme Kayıtlarının Etkisi
Fesih sırasında imzalanan belgelerin içeriği, sonraki davanın kapsamını belirler. Ödemenin banka kanalıyla yapılıp yapılmadığı, belgede miktar gösterilip gösterilmediği ve imza tarihinin fesihle ilişkisi ayrı ayrı incelenir. Bu nedenle işten ayrılırken imzalanan her belgenin bir örneğinin alınması, ileride yürütülecek tüm sürecin temelidir.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır; iş güvencesi kapsamının belirlenmesi ve süre hesabı somut olaya göre değişir. Fesih bildirimini aldığınız gün bir hukukçuya danışmanız, bir aylık sürenin kaçırılmasını önler.