Sosyal güvenlik uyuşmazlıklarında en sık karşılaşılan sorun, hakkın esasına ilişkin değil; hangi kapıya, hangi sürede başvurulacağına ilişkindir. İşçi ile işveren arasındaki alacaklar, Kurum işlemlerine yönelik itirazlar ve fesihten doğan talepler farklı takvimlerle yürür. Bu takvimlerin birbirine karıştırılması, çoğu kez dosyanın esası hiç görüşülmeden kapanmasına yol açar.
Bir Aylık Sürenin Konusu Nedir
Fesih bildirimine karşı işe iade talebinde bulunacak işçinin, bildirimin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurması gerekir. Bu süre hak düşürücü niteliktedir ve doğrudan dava açılarak korunamaz. Aynı bir aylık ölçü, haklı nedenle fesih hakkının kullanılmasında olayın öğrenilmesinden itibaren işleyen süre ile karıştırılmamalıdır; ikisi farklı hukuki sonuçlar doğurur.
Zorunlu Arabuluculuk Basamağı
7036 sayılı Kanun, işçi ve işveren alacakları ile işe iade taleplerinde arabuluculuğu dava şartı olarak düzenler. Buna karşılık iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri bu kapsamın dışındadır. Kurumun taraf olduğu uyuşmazlıklarda ise arabuluculuk yolu işletilmez. Dava şartı bulunmadığı hâlde arabuluculuk için beklenmesi, tıpkı gerekli olduğu hâlde atlanması gibi zaman kaybettirir.
Kurum İşlemine İtiraz
- Hizmet tespiti, prim borcu, idari para cezası gibi işlemlerde önce tebliğ tarihi belgelenir.
- 5510 sayılı Kanun kapsamında öngörülen idari itiraz basamağı varsa, süresinde ilgili birime başvurulur.
- İtirazın reddi hâlinde yargı yoluna, kanunda gösterilen süre içinde gidilir.
- Hizmet tespiti talebinde işverenin yanı sıra Kurumun da davada yer alması gerektiği gözetilir.
- İşyeri kayıtları, bordro, giriş çıkış ve müfettiş raporları önceden temin edilir.
İş Sağlığı ve Güvenliği Boyutu
- 6331 sayılı Kanun kapsamındaki eğitim ve risk değerlendirmesi belgeleri, kusur incelemesinde belirleyici olur.
- Kaza sonrası tutulan tutanakların tarihleri ile Kuruma bildirim tarihleri karşılaştırılmalıdır.
- Denetim raporları, tazminat dosyasında ayrı bir delil kaynağı oluşturur.
Sosyal güvenlik dosyalarında hak kaybı çoğunlukla belgenin yokluğundan değil, takvimin yanlış kurulmasından doğar. Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşımaktadır; uyuşmazlığın türü ve tarafları başvuru yolunu değiştirdiğinden, süre işlemeye başlamadan önce durumun ayrıca değerlendirilmesi önerilir.