İşçi alacakları ile sosyal güvenlik uyuşmazlıkları çoğu zaman aynı çalışma ilişkisinden doğar; ancak izlenecek yollar birbirinden ayrıdır. Fazla mesai alacağı iş mahkemesinde çözülürken, aynı dönemin sigortalılığına ilişkin talep bambaşka bir usule tabidir. Bu ayrımın gözden kaçması, dosyanın esasına hiç girilmeden reddiyle sonuçlanabilir.
Kuruma Başvuru Yapılmadan Dava Açılmaz
5510 kapsamındaki hak ve yükümlülükler bakımından Sosyal Güvenlik Kurumuna karşı dava açılabilmesi için, 7036 sayılı Kanun uyarınca önce Kuruma başvurulmuş olması aranır. Başvuru yapılmadan doğrudan açılan dava, dava şartı yokluğundan reddedilir. Kurumun cevap vermemesi hâlinde de kanunda öngörülen süre geçtikten sonra dava yolu açılır; bu bekleme süresini hesaplamadan dilekçe vermek aynı sonucu doğurur.
Arabuluculuk Kapsamının Sınırı
İşçilik alacakları ve işe iade talepleri bakımından arabulucuya başvuru dava şartıdır. Buna karşılık iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemleri ile bunlara bağlı rücu talepleri bu zorunluluğun dışında tutulmuştur. Hizmet tespitine ilişkin davalarda ise Kurumun davadan haberdar edilmesi usulü ayrıca gözetilir. Kapsam yanlış okunduğunda ya gereksiz bir arabuluculuk süreci işletilir ya da zorunlu adım atlanır.
İdari Para Cezasında Yol Ayrımı
İş mahkemesi ile idari yargı arasındaki sınır burada belirginleşir. 5510 ve 6331 kapsamında uygulanan idari para cezalarına karşı önce ilgili idari mercie itiraz edilir; itirazın reddi hâlinde başvurulacak yer iş mahkemesi değil idare mahkemesidir. Cezanın tebliğ tarihinden itibaren işleyen kısa süreler, yanlış mercie verilen dilekçe nedeniyle çoğu zaman geri kazanılamaz.
Fazla Mesainin İspatı
- Giriş çıkış kayıtları, kart okuma ve personel takip sistemi dökümleri.
- Vardiya çizelgeleri, üretim ve teslimat kayıtları, işyeri yazışmaları.
- Aynı dönemde çalışan tanık beyanları ve bunların çalışma süreleriyle uyumu.
- Ücret bordroları; bordroda fazla çalışma tahakkuku varsa aksinin ispatı için yazılı delil ihtiyacı doğar.
- İhtirazi kayıt konulmadan imzalanan belgelerin doğurduğu sonucun önceden değerlendirilmesi.
4857 sayılı Kanun çerçevesinde haftalık çalışma süresini aşan çalışmanın karşılığı zamlı ücrettir; ancak hesaplama, ara dinlenmeleri ve fiilen çalışılan günler üzerinden yapılır.
Hatırlatma
Aynı çalışma ilişkisinden doğan taleplerin bir kısmı iş mahkemesine, bir kısmı idari yargıya, bir kısmı ise önce Kuruma gider. Dosyanızdaki talep listesini merci ve süre sütunlarıyla birlikte çıkarmanız, süreç başlamadan önce bir hukukçuyla teyit edilmesi gereken ilk adımdır.