İşe iade, iş hukukunun süreye en duyarlı davasıdır. Fesih bildirimi elinize ulaştığı andan itibaren hem zorunlu arabuluculuk takvimi hem de ispat yükünün dağılımı çalışmaya başlar. Bu rehber 4857 ve 7036 çerçevesinde, başvurunun doğru kanala ve zamanında yöneltilmesine odaklanır.
Takvim: İki Kritik Süre
İş güvencesi kapsamındaki işçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmalıdır. Anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılır. Bu iki süre birbirini beslediği için, arabuluculuk sürecinin uzaması dava süresini uzatmaz. Takvim tek bir tabloda tutulmalı, tutanak tarihi ile tebliğ tarihi ayrı sütunlarda izlenmelidir.
Yanlış Merci Nerede Ortaya Çıkıyor?
- Hizmet tespiti ve prim uyuşmazlıkları iş mahkemesinde görülürken, Kurumun idari para cezalarına karşı önce Kuruma itiraz, ardından idari yargı yolu izlenir.
- İş kazası nedeniyle maddi-manevi tazminat ile ceza soruşturması ayrı yollardır; birinin sonucu beklenirken diğerinin süresi kaçırılabilir.
- Kamu görevlisi statüsündeki personel bakımından uyuşmazlık idari yargıya ait olabilir; sözleşmenin adı değil statü belirleyicidir.
- Yetkili iş mahkemesi, işverenin yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer esas alınarak belirlenir; yanlış yer seçimi yetki itirazı doğurur.
İspat Yükü Kimde?
Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükü kural olarak işverendedir. İşçi, feshin başka bir sebebe dayandığını iddia ediyorsa bu iddiayı ispatla yükümlüdür. Bu denge, delil toplama stratejisini doğrudan belirler: işveren savunma yazışmalarını ve performans kayıtlarını, işçi ise fesih öncesi baskı, sendikal faaliyet ya da eşitlik ilkesine aykırılık göstergelerini toplamalıdır.
Delil Paketini Kurma Sırası
- Fesih bildirimi, tebliğ tarihi ve varsa savunma istem yazısı tek dosyada birleştirilir.
- Bordro, puantaj, izin ve mesai kayıtları dönemsel olarak dizilir.
- Kurumsal e-posta ve mesajlaşma kayıtlarının hukuka uygun biçimde elde edildiği belgelenir.
- Tanık listesi, kimin hangi olguya tanıklık edeceği yazılarak hazırlanır; genel ifadeler ispat değeri taşımaz.
- İşyerindeki toplam işçi sayısı ve kıdem gibi güvence şartları baştan doğrulanır.
Kararın Sonuçlarını Baştan Hesaplamak
İşe iade kararı verildiğinde işçinin süresinde başvuru yükümlülüğü doğar; bu adım atlanırsa kararın pratik sonucu ortadan kalkar. İşverenin işe başlatmama ihtimaline karşı tazminat kalemleri ve boşta geçen süre ücreti baştan hesaplanmalı, arabuluculuk müzakeresinde de bu rakamlar referans alınmalıdır.
Yukarıdakiler genel bilgilendirme amaçlıdır. İşyerinin büyüklüğü, statü ve fesih gerekçesi sonucu değiştirebileceğinden, fesih bildirimini aldığınız gün dosyanızı bir hukukçuyla değerlendirmeniz yararlı olur.