Veri koruma denetimlerinde en sık karşılaşılan gerekçelerden biri, işlemenin geçerli bir hukuki sebebe dayanmaması ve açık rızanın usulüne uygun alınmamış olmasıdır. Ceza tebliğ edildikten sonra veri sorumlusunun elinde kısa bir zaman penceresi kalır. Bu rehber, açık rıza temelli idari para cezalarına karşı hangi yargı yerine gidileceğini ve tebliğ tarihinin nasıl belirleneceğini ele alır.
Açık Rıza Neden Bu Kadar Sık Sorun Olur?
6698 sayılı KVKK, açık rızayı belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan onay olarak tanımlar. Uygulamadaki hataların çoğu bu üç unsurdan doğar: rızanın hizmet alabilmenin ön koşulu hâline getirilmesi, tek bir kutucukla birden fazla amaç için toplanması ve aydınlatma yükümlülüğüyle iç içe geçirilmesi. Ayrıca açık rıza, mevcut diğer işleme şartlarının yerine geçen bir kurtarıcı değildir; sözleşmenin ifası veya hukuki yükümlülük gibi bir şart varken rızaya dayanmak, denetimde ayrıca eleştiri konusu olur.
Karara Karşı Hangi Yargı Yeri?
Bu alandaki en önemli usul değişikliği, Kurul kararlarına karşı başvurulacak yargı yerine ilişkindir. Daha önce idari para cezalarına karşı sulh ceza hâkimliğine başvurulurken, mevzuatta yapılan değişiklikle Kurul kararlarına karşı idari yargıda dava açılması yolu benimsenmiştir. Değişikliğin yürürlük tarihi ile ceza tarihinin ilişkisi dosya bazında farklı sonuç doğurabileceğinden, başvuru öncesinde yürürlükteki düzenlemenin ve karar metnindeki başvuru yolu bildiriminin birlikte kontrol edilmesi gerekir. Yanlış yargı koluna yapılan başvuru, süre dolduktan sonra düzeltilemeyen bir kayıp yaratabilir.
Tüzel Kişiye Tebligatın Özellikleri
Cezanın muhatabı çoğunlukla bir şirkettir ve süre tebliğ tarihinden işler. Şirketlerde kayıtlı elektronik posta adresine yapılan tebligat, kutunun açılıp açılmadığından bağımsız olarak belirli bir sürenin sonunda yapılmış sayılır. Bu kural, kurumsal e-posta kutusunu takip etmeyen işletmeler için en sık hak kaybı sebebidir. Fiziki tebligatlarda ise evrakın kime, hangi sıfatla teslim edildiği incelenmelidir; yetkisiz bir kişiye yapılan teslim usulsüzlük iddiasını gündeme getirir.
Dosyayı Hazırlarken
- Karar metnindeki isnadı, işleme faaliyeti bazında ayrıştırın
- Veri envanteri, aydınlatma metinleri ve rıza kayıtlarının tarihli sürümlerini toplayın
- Rızanın alındığı arayüzün ekran akışını kaydedin
- İhlal tespit edilen dönem ile düzeltme yaptığınız tarihleri karşılaştırın
- Tebliğ evrakının tarihini ve kanalını belgeleyin
Savunmanın Kurgusu
Dava dilekçesinde yalnızca cezanın miktarını tartışmak yerine, işlemenin gerçekte hangi hukuki sebebe dayandığını göstermek daha güçlü bir savunma kurar. İşlemenin sözleşmenin kurulması veya ifasıyla doğrudan ilgili olduğu ya da bir hukuki yükümlülüğün yerine getirilmesi için zorunlu bulunduğu ortaya konabiliyorsa, açık rıza eksikliği isnadının dayanağı zayıflar. Yaptırımın ölçülülüğü ve ihlalin ağırlığı da ayrıca ileri sürülebilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; başvuru yolu ve süresi mevzuat değişikliklerinden etkilenebileceğinden, karar elinize ulaştığı anda güncel durumu bir hukukçuyla teyit etmeniz önemlidir.