Açık rıza, kişisel veri işlemenin en çok kullanılan ama en kırılgan dayanağıdır. Kanun onu belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan bir irade beyanı olarak tanımlar. Uygulamadaki tartışmaların büyük kısmı, alınan onayın bu üç ölçütü karşılayıp karşılamadığı üzerinde yürür. Bu rehber, açık rıza temelli bir şikayette ispatın kime düştüğünü ve kararın hangi yargı kolunda denetleneceğini ele alır.
Rıza Gerçekten Alınmış mı
Sözleşmenin kurulmasına bağlanan, hizmetin verilmesinin ön şartı hâline getirilen ya da tek bir kutuda birden fazla amaç için toplu olarak alınan onaylar, açık rıza tanımını karşılamayabilir. Ayrıca 6698 sayılı Kanun, açık rıza dışında da işleme şartları öngörmüştür; veri sorumlusunun aynı işlemi başka bir hukuki sebebe dayandırabilecekken açık rızaya dayanması, geri alma hâlinde işlemenin dayanaksız kalmasına yol açar. Şikayet dilekçesinde bu ayrımın açıkça kurulması, dosyanın esasına girilmesini sağlar.
İspat Kimde
Açık rızanın varlığını ve geçerliliğini gösterme yükü veri sorumlusundadır. Buna karşılık ilgili kişinin de şikayetini somutlaştırması gerekir: hangi verinin, hangi tarihte, hangi kanaldan işlendiği ve rızanın geri alınmasına rağmen işlemenin sürdüğü gösterilmelidir. Yalnızca ticari ileti alındığını belirten, tarih ve gönderici bilgisi içermeyen başvurular çoğu zaman incelemeye elverişli bulunmaz.
Şikayet Dosyasına Konulacaklar
- Rızanın alındığı ekranın veya formun tarihli örneği
- Rızanın geri alındığına ilişkin bildirim ve teslim kaydı
- Geri almadan sonra gelen ileti ve bildirimlerin tarihli kayıtları
- Veri sorumlusuna yapılan başvuru ve verilen cevabın tamamı
- Verinin üçüncü kişilere aktarıldığını gösteren yazışmalar
Yargı Yolu Haritası
Kurulun şikayet üzerine verdiği karar bir idari işlemdir ve iptali idari yargıda istenir. Aynı olaydan doğduğu ileri sürülen maddi ve manevi zarar talebi ise adli yargıda genel hükümlere göre görülür. Ticari elektronik ileti gönderimine ilişkin idari yaptırımlar bakımından ise ayrı bir mevzuat ve ayrı bir denetim mercii söz konusudur; aynı olayda birden fazla kuruma başvurulacaksa her başvurunun kendi süresi ayrı takip edilmelidir. 5651 sayılı Kanun kapsamındaki içerik kaldırma talepleri de bu güzergâhlardan bağımsız yürür.
Şikayet Sonrasında Dosyayı Canlı Tutmak
Şikayet sonrası süreçte veri sorumlusunun savunmasına karşı ek beyan sunma imkânı doğduğunda, bu aşama atlanmamalıdır. Savunmada ileri sürülen hukuki sebep değişikliği, ilk dilekçede kurulmayan bir tartışmayı gündeme getirebilir ve karşılanmadığında inceleme o çerçevede sonuçlanır.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Verinin niteliği, işleme amacı ve tarafların konumu değiştikçe izlenecek usul de farklılaşacağından, kendi durumunuz için ayrı bir hukuki değerlendirme yaptırmanız yerinde olur.