Geçmişe ait bir haberin, kaydın veya arama sonucunun bugün hâlâ erişilebilir olması, kişi bakımından somut zarar doğurabilir. Unutulma hakkı bu noktada devreye girer; ancak hak kendiliğinden sonuç doğurmaz, usulüne uygun bir başvuru zinciriyle kullanılır. Basamakların sırası ve süreleri kaçırıldığında talep esasa girilmeden reddedilir.
Önce Veri Sorumlusu: Atlanamayan Basamak
6698 sayılı Kanun, ilgili kişinin taleplerini öncelikle veri sorumlusuna iletmesini öngörür. Doğrudan Kurula yapılan şikâyet, veri sorumlusuna başvuru yolu tüketilmediği gerekçesiyle işleme alınmayabilir. Başvurunun yazılı olarak veya Kurulun belirlediği yöntemlerle yapılması ve kimliğin tevsik edilmesi gerekir. Talep metninde hangi verinin, hangi adreste, hangi gerekçeyle silinmesinin ya da yayından kaldırılmasının istendiği açıkça yazılmalıdır.
Otuz Gün ve Altmış Gün: İki Süreyi Birlikte Okumak
Veri sorumlusu, talebi niteliğine göre en geç otuz gün içinde sonuçlandırır. Başvurunun reddedilmesi, verilen cevabın yetersiz bulunması veya süresinde cevap verilmemesi hâlinde ilgili kişi, cevabı öğrendiği tarihten itibaren otuz ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kurula şikâyette bulunabilir. Bu iki sürenin birlikte işlediği gözden kaçırıldığında, cevap gecikmesini bekleyen kişi altmış günlük dış sınırı aşabilir. Bu nedenle başvuru yapılır yapılmaz her iki tarih de takvime işlenmelidir.
Arama Sonucu ile Kaynak İçeriği Ayırmak
Talebin hedefi doğru seçilmelidir. Arama motoru sonuçlarından çıkarılma talebi ile içeriğin bulunduğu sitede yayından kaldırılma talebi farklı muhataplara yöneltilir ve farklı ölçütlerle değerlendirilir. Arama sonuçları bakımından kişinin kamusal rolü, bilginin güncelliği, doğruluğu ve kamu yararı gibi ölçütler tartılır; kaynak içeriğin kaldırılması ise ifade özgürlüğü ile kişilik hakları arasındaki dengeye göre değerlendirilir. Ayrıca içerik internet ortamında yayımlanıyorsa 5651 kapsamındaki erişim engelleme yolu ayrı bir seçenek olarak durur.
Delil Eksikliği: Başvurunun Yapıldığını İspat
Bu tür dosyalarda en sık karşılaşılan eksiklik, başvurunun yapıldığının belgelenememesidir. Şu kayıtlar dosyada bulunmalıdır:
- Veri sorumlusuna gönderilen başvuru metninin tam örneği
- KEP, iadeli taahhütlü gönderi veya sistem üzerinden alınan başvuru numarası
- Verilen cevabın tarihi ve içeriği; cevap verilmediyse bunun kayıt altına alınması
- Talebe konu her bağlantı adresinin listesi ve tespit tarihi
- İşlenen verinin kişiyle ilişkisini ve doğurduğu zararı gösteren belgeler
Kurul Kararından Sonra Hangi Yol Açık
Kurul tarafından verilen kararlar idari nitelikte olduğundan, bunlara karşı idari yargıda iptal davası yolu gündeme gelir. Ayrıca kişilik hakkı ihlalinden doğan maddi ve manevi tazminat talepleri ile suç oluşturan fiiller bakımından şikâyet yolu, Kurul sürecinden bağımsız olarak işletilebilir. Bu paralel yolların hangisinin öncelikli yürütüleceği, talebin acilliğine ve içeriğin yayılma hızına göre belirlenir.
Bu yazı genel bilgilendirme niteliğindedir; verinin türü, yayının kaynağı ve kişinin kamusal konumu değerlendirmeyi değiştirir. Süreler kısa ve iç içe olduğundan, başvuru metnini göndermeden önce hukuki destek almanız faydalı olacaktır.