Kişisel verilerin açık rıza olmaksızın ya da rızanın kapsamı aşılarak işlendiği durumlarda başvuru yolu bellidir, ancak sırası kaçırıldığında şikâyet esasa girilmeden sonuçsuz kalabilir. Bu rehber, 6698 sayılı Kanun kapsamında izlenecek adımları takvim üzerinden anlatıyor.
Açık Rızanın Geçerliliğini Sorgulamak
Şikâyet dosyasının omurgası, rızanın hukuken geçerli olup olmadığıdır. Açık rıza belirli bir konuya ilişkin olmalı, bilgilendirmeye dayanmalı ve özgür iradeyle açıklanmalıdır. Uygulamada en çok tartışılan noktalar şunlardır: hizmetin alınması rıza verilmesine bağlanmış mı, tek bir kutucukla birbirinden farklı işleme amaçları birlikte onaylatılmış mı, aydınlatma metni rıza metninin içine gizlenmiş mi ve rızanın geri alınması pratikte mümkün mü. Ayrıca her veri işleme faaliyeti rıza gerektirmez; kanunlarda öngörülme, sözleşmenin ifası gibi başka bir hukuka uygunluk sebebi varsa tartışma farklı zeminde yürür.
Önce Veri Sorumlusuna Başvuru
Kurula doğrudan gitmek çoğu dosyada zaman kaybettirir; kural olarak önce veri sorumlusuna başvurulması gerekir. Bu başvuru yazılı olarak ya da Kurulun belirlediği yöntemlerle yapılır ve talebin somut olması önemlidir: hangi verinin, hangi tarihte, hangi kanaldan işlendiği; silinmesi, düzeltilmesi ya da aktarımın durdurulması taleplerinden hangisinin ileri sürüldüğü açıkça yazılmalıdır. Veri sorumlusu talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırır.
Şikâyetin Zaman Penceresi
Başvurunun reddedilmesi, verilen cevabın yetersiz bulunması ya da hiç cevap verilmemesi hâlinde Kurula şikâyet yolu açılır. Burada iki süre birlikte işler: cevabın öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün ve her hâlükârda başvuru tarihinden itibaren altmış gün. Cevapsız kalan başvurularda otuz günlük sürenin dolmasını beklemek, ardından şikâyeti hazırlamak gerekir. Bu pencerenin kaçırılması en sık görülen usul hatasıdır; bu nedenle başvuru gönderildiği gün, şikâyet için son tarih takvime işlenmelidir.
Şikâyet Dilekçesinin Kurgusu
- İlgili kişi ve veri sorumlusunun kimliği net biçimde gösterilir.
- İşlenen veri kategorileri ve varsa özel nitelikli veri ayrıca belirtilir.
- Veri sorumlusuna yapılan başvuru ve alınan cevap ek olarak sunulur.
- Aydınlatma yükümlülüğü ile açık rıza metinlerinin ekran görüntüleri eklenir.
- Talep, idari yaptırım isteğiyle sınırlı değil; işlemenin durdurulması ve silinmesi bakımından da somutlaştırılır.
Kurul Süreci ile Tazminat ve Ceza Yolu
Kurula yapılan şikâyet, kişilik haklarının ihlali nedeniyle açılacak tazminat davasının yerine geçmez; verinin hukuka aykırı biçimde kaydedilmesi ya da yayılması söz konusuysa ceza soruşturması da ayrı bir yoldur. Bu üç yol farklı takvimlerde işler ve birinin sonucu beklenirken diğerinin süresi kaçırılabilir. Uzlaşma niteliğindeki çözüm önerileri, örneğin veri sorumlusunun verileri sildiğini bildirmesi, kabul edilmeden önce silmenin yedekler ve aktarılan üçüncü kişiler bakımından da yapılıp yapılmadığı sorulmalıdır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Veri işleme faaliyetinin niteliği ve sektörel düzenlemeler değerlendirmeyi değiştirebileceğinden, somut dosyanız için hukuki görüş alınması uygun olur.