Kişisel verilerin işlenmesinde açık rızanın geçerliliği, çoğu uyuşmazlığın kilit noktasıdır. Rızanın hizmet şartına bağlanması ya da tek bir kutucukla birden çok işleme faaliyeti için alınması, rızayı sakatlayan tipik uygulamalardır. Açık rıza temelli bir itirazın Kişisel Verileri Koruma Kuruluna taşınmasında ise 6698 sayılı KVKK ve 5651 sayılı Kanunun öngördüğü sıra ile süreler belirleyicidir; bu sıranın atlanması usule aykırı işlem nedeniyle şikâyetin incelenmeden reddine yol açar.
Zorunlu İlk Adım: Veri Sorumlusuna Başvuru
Kurula doğrudan gidilemez. İlgili kişinin önce veri sorumlusuna yazılı olarak veya Kurulun belirlediği yöntemlerle başvurması gerekir. Veri sorumlusu, talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırmakla yükümlüdür. Başvuru dilekçesinde kimlik bilgileri, talebin konusu ve varsa ilgili işleme faaliyetine ilişkin bilgiler açıkça yer almalıdır. Başvurunun ulaştığını gösteren kayıt, sonraki aşamanın süre hesabında tek dayanaktır.
Şikâyet Penceresi
- Veri sorumlusu cevap verirse, cevabın öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde Kurula şikâyet edilebilir
- Hiç cevap verilmezse, başvuru tarihinden itibaren her hâlde altmış günlük süre işler
- Şikâyet dilekçesine, veri sorumlusuna yapılan başvuru ve alınan cevap mutlaka eklenmelidir
- Süresinde yapılmayan şikâyet, esas incelenmeden sonuçlanır
Rızanın Geçerliliğini Sorgulayan Somut Sorular
- Rıza, hizmetin verilmesi için ön koşul olarak mı sunulmuş?
- Aydınlatma metni ile rıza beyanı aynı metin içinde mi birleştirilmiş?
- Hangi verinin, hangi amaçla ve ne kadar süreyle işleneceği belirtilmiş mi?
- Yurt dışına aktarım söz konusuysa bu ayrıca ve açıkça bildirilmiş mi?
- Rızanın geri alınabileceği ve geri alma yönteminin ne olduğu gösterilmiş mi?
Rıza Dışındaki İşleme Şartlarını Gözden Kaçırmamak
Uygulamada sık yapılan bir yanlış, her işleme faaliyeti için rıza aranmasıdır. Kanunda sayılan diğer işleme şartlarından biri varsa, ayrıca rıza alınması hem gereksizdir hem de veri sorumlusunun hukuki dayanağını zayıflatır. Şikâyet dilekçesinde, veri sorumlusunun hangi şarta dayandığı ve bu şartın koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği ayrı ayrı tartışılmalıdır.
Kurul Kararından Sonrası
Kurulun verdiği karara karşı idari yargı yolu açıktır. Ayrıca kişilik hakkı ihlali nedeniyle tazminat talebi ve içeriğin yayından çıkarılmasına ilişkin talepler bağımsız hatlarda yürütülebilir. Bu hatların birbirini beklemediği, ancak birinde elde edilen tespitin diğerinde delil olarak kullanılabildiği gözetilmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; veri kategorisi, veri sorumlusunun statüsü ve başvurunun içeriği sonucu değiştirebilir. Başvurunuza cevap almadıysanız, altmış günlük pencere kapanmadan hukuki destek almanız yerinde olacaktır.