Kişisel verilerin açık rızaya dayandırıldığı iddia edilen işlemlerde en sık karşılaşılan sorun, rızanın gerçekten özgür iradeyle verilip verilmediğidir. İlgili kişi bu noktada doğrudan Kurula gidemez; önce veri sorumlusuna başvurmak zorundadır. Bu rehber, başvurudan Kurul şikayetine ve oradan yargı yoluna uzanan takvimi kurar.
Açık Rıza Ne Zaman Geçersiz Sayılır?
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu açık rızayı belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan onay olarak tanımlar. Buna göre hizmetin verilmesinin rıza şartına bağlanması, tek bir kutucukla birden fazla amaç için toplu onay alınması veya rızanın geri alınamaz biçimde kurgulanması, rızanın geçerliliğini tartışmalı hale getirir. Ayrıca kanunda sayılan diğer işleme şartlarından biri varsa, ayrıca açık rıza aranması da hatalı bir uygulamadır.
İki Aşamalı Başvuru Takvimi
- Talep, kimliği tespit edilebilir biçimde veri sorumlusuna yazılı olarak veya Kurulun belirlediği yöntemlerle iletilir.
- Veri sorumlusu, talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırır.
- Talep reddedilir veya yetersiz yanıt verilirse, ilgili kişi cevabı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün ve her halde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kurula şikayette bulunur.
- Veri sorumlusuna başvuru yapılmadan doğrudan Kurula gidilmesi halinde şikayet usulden değerlendirilmez.
Dilekçenin Güçlü Olması İçin
- Hangi verinin, hangi tarihte, hangi kanaldan işlendiği somut olarak yazılmalıdır.
- Aydınlatma metni ile rıza metninin ayrı sunulup sunulmadığı belirtilmelidir.
- Rızanın geri alınmasına rağmen işlemenin sürdüğü iddiası varsa geri alma bildirimi eklenmelidir.
- Ticari elektronik ileti söz konusuysa gönderim kayıtları ve ret talepleri ayrıca gösterilmelidir.
Şikayet Yolu ile Tazminat Yolu Birlikte Yürür
Kurula şikayet, idari yaptırım ve düzeltici işlem doğurabilir; ancak kişisel zararın giderilmesi ayrı bir konudur. Kanun, ilgili kişinin genel hükümlere göre tazminat isteme hakkını saklı tutmuştur. Bu nedenle şikayet sonucunu beklemek her zaman doğru strateji değildir; zamanaşımı ve delilin korunması açısından hukuk davasının zamanlaması ayrıca planlanmalıdır.
Kurul Kararı Sonrası Seçenek
Kurul kararına katılmayan taraf idari yargıya başvurabilir. Şirket açısından ise erken aşamada uyum adımı atmak, yani veri envanterini düzeltmek ve rıza akışını yeniden kurmak, çoğu zaman yaptırım riskini azaltan en makul yoldur. İhlal bildiriminin gecikmesi ise ayrı bir sorumluluk başlığı doğurur.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. Veri işleme süreçleri kuruma göre farklılaştığından, hem ilgili kişi hem veri sorumlusu tarafında somut dosya üzerinden hukuki değerlendirme alınması yerinde olur.